*Σ.τ.Μ: Σημείωμα της Μεταφράστριας

Η επιλογή του ονόματος του blog είναι ένας τρόπος απόδοσης φόρου τιμής στους αφανείς ήρωες, στους άγνωστους μεταφραστές, που πάντα μένουν στο περιθώριο. Σε αυτούς που το έργο τους συνήθως δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το όνομά τους δεν αναφέρεται συχνά. Σε όλους αυτούς, που για πολλούς πρέπει να ξέρουν τα πάντα, αλλά για τους περισσότερους δεν κάνουν τίποτα. Είναι μια απάντηση στην ερώτηση: «Με τί ασχολείσαι; Α! Το σπούδασες;» και σε σχόλια τύπου: «Σιγά, μωρέ τη δουλειά! Ανοίγεις λεξικό, βρίσκεις λέξη, κλείνεις λεξικό». Η μετάφραση είναι πολλά παραπάνω από λεξικά και ηλεκτρονικά προγράμματα και η δουλειά του μεταφραστή δεν περιορίζεται στο τέλος μια σελίδας υπό το σύμβολο Σ.τ.Μ! Κι αν για πολλούς, οι μεταφραστές είναι «αόρατοι», εδώ συμμεριζόμαστε την άποψη του M. Serres για τους μεταφραστές, σύμφωνα με την οποία, οι μεταφραστές πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της συντροφιάς των αγγέλων και να μην ξεχνούν ότι ... les pires Anges se voient; les meilleurs disparaissent…(οι χειρότεροι άγγελοι είναι ορατοί, οι καλύτεροι εξαφανίζονται). Με αυτό το blog θα εξαφανιστούμε σίγουρα, παναπεί θα γίνουμε καλύτεροι!

*Σ.τ.Μ.: Κι αν νομίζετε ότι σ’ αυτό το blog θα βρείτε μόνο Μεταφραστικά, γελιέστε! Σε αυτή την πόλη των Αγγέλων…ο Θεός είναι η Γλώσσα, την οποία και θα υμνούμε! ΕυΛόγησον!

Δευτέρα, 19 Ιουλίου 2010

Μη μιλάς! Δεν είναι απαραίτητο!


Κοιταζόμαστε, μου κάνει ένα νεύμα, κουνάει τα χέρια με συγκεκριμένο τρόπο και…αυτό ήταν! Επικοινωνία επετεύχθη! Ο λόγος για μια κυρία που βρισκόταν λίγες θέσεις πιο μπροστά από μένα στην ουρά για το ταμείο της τράπεζας. Μου ζήτησε να πάρω αν θέλω τη θέση της, αφού η ίδια έπρεπε να φύγει ύστερα από ένα τηλεφώνημα που δέχτηκε. Οι μόνες κουβέντες που ειπώθηκαν ήταν το «ευχαριστώ» που της είπα εγώ και το «γειά χαρά» που είπε εκείνη φεύγοντας. Όλα τ' άλλα ήταν χειρονομίες! Και δεν ήταν γνωστή ή φίλη για να έχουμε κοινό κώδικα επικοινωνίας. Αυτό σημαίνει ότι η επικοινωνία δεν επιτυγχάνεται μόνο με τη γλώσσα και η ίδια η γλώσσα δεν είναι μόνο επικοινωνία. Μάλιστα, είναι πλέον γενικώς αποδεκτό, ότι η γλώσσα εμφανίστηκε ως σύστημα επικοινωνίας αποτελούμενο μάλλον από χειρονομίες παρά από ήχους. Η επιτυχής προσπάθεια των ψυχογλωσσολόγων να διδάξουν παρόμοια με τη γλώσσα συστήματα χειρονομιών σε χιμπατζήδες αλλά και το γεγονός ότι ο άνθρωπος του Νεάτερνταλ, που τα φωνητικά του όργανα έμοιαζαν πολύ με αυτά των χιμπατζήδων, χρησιμοποιούσε χειρονομίες για να επικοινωνήσει παρά φωνητικά καλέσματα, ενισχύει την άποψη ότι ξεκινήσαμε από χειρονομίες και φτάσαμε στη φωνή. Αυτές και πολλές άλλες ενδείξεις μας οδηγούν ακριβώς στο συμπέρασμα ότι φτάσαμε στη γλώσσα, όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα, ξεκινώντας από ένα σύστημα χειρονομιών, το οποίο εξελίχθηκε καθώς το μυαλό μεγάλωνε σε όγκο και αποκτούσε την ικανότητα επεξεργασίας σύνθετων λειτουργιών. Εκτός των άλλων, σκεφτείτε ότι τα όργανα της ομιλίας ή διαφορετικά τα φωνητικά όργανα, όπως οι πνεύμονες, η γλώσσα, τα δόντια κ.τ.λ. υπηρετούν κάποια βιολογική λειτουργία βασικότερη απο αυτήν της παραγωγής φωνητικών σημάτων. Βασική λειτουργία των πνευμόνων, για παράδειγμα, είναι η αναπνοή ή το να μάθουμε ζωγραφική, αφού κατά τη διάρκεια της ζωής μας μαθαίνουμε να τους δίνουμε άλλο χρώμα και κατά προτίμηση μαύρο, η βασική λειτουργία των δοντιών είναι η μάσηση της τροφής και όχι η προφορά των οδοντικών συμφώνων κ.τ.λ. Ένα από τα βασικά κινητικά συστήματα που όλοι γνωρίζουμε είναι η νοηματική γλώσσα, η οποία δεν υστερεί σε τίποτα από τις άλλες «με φωνή» γλώσσες, καθώς έχει το δικό της συντακτικό, τη δική της γραμματική και συνεχώς εμπλουτίζεται με νέο λεξιλόγιο.

*Σ.τ.Μ.: Υπάρχουν άνθρωποι, ανάμεσά τους κι εγώ, που δεν τους είναι εύκολο να πουν ούτε μια λέξη, αν δεν κάνουν ταυτόχρονα μορφασμούς και κινήσεις με τα χέρια ή/και το κεφάλι. Κι αναρωτιέμαι αν πρόκειται για ζήτημα εκφραστικότητας και πάθους για τα λεγόμενα ή αν είναι απομεινάρι της παλιάς χιμπατζήδικης ζωής μας!    

7 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Αγαπητή μου Τσίτα,

Ενδεχομένως το πλήθος των μορφασμών και των κινήσεων, να μην είναι ζήτημα εκφραστικότητας ή ένδειξη "από-εξέλιξης" (κατά το devolution που έλεγε και ο θείος Slavoj, για τους χορτοφάγους). Ίσως οι άνθρωποι σαν και του λόγου μας (πολυλογάδες) να χρησιμοποιούμε ταυτόχρονα δύο γλώσσες, για να μεταδώσουμε μεγάλους όγκους πληροφοριών σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Μάλιστα, όσο περισσότερο γνωρίζονται δύο ή περισσότερα άτομα και όσο συζητούν βαθύτερα, τόσο περισσότερο αυξάνει και το μέγεθος του μη-λεκτικού λεξιλογίου τους.
Αν προσέξει κανείς καλά τις κινήσεις των πολυλογάδων, θα μπορούσε ίσως να ταυτίσει κινήσεις ακόμα και με συγκεκριμένες πολύπλοκες λέξεις και έννοιες όπως: «διαλεκτική υπέρβαση», «τηρώντας κάποιες λεπτές ισορροπίες», «σε ένα ανώτερο επίπεδο αφαίρεσης». Έχω στο μυαλό μου, ένα παράδειγμα που όμως μόνο από κοντά μπορώ να σου δείξω…
Με πολλή αγάπη,

Ταρζάν
Υ.Γ. Θα υπάρξει και δεύτερο σχόλιο πιο αναλυτικό καθώς γράφω από τη δουλειά και δεν με παίρνει να λουφάρω περισσότερο…

Ανώνυμος είπε...

Μαρία καταρχάς συγχαρητήρια για το blog σου!! Το βρήκα πολύ ενδιαφέρον.
Όσο για το θέμα του ποστ. εγώ με άνθρωπο που απλά μιλά, χωρίς να κάνει καμία εκφραστική χειρονομία δεν μπορώ να συννενοηθώ!! Αυτά που λέμε συχνά τα στολίζουμε, τα παραποιούμε κλπ, αλλά οι εκφράσεις ποτέ δεν λένε ψέματα!

Δανάη

Bery είπε...

Αγαπητέ μου Ταρζάν!
Θα συμφωνήσω τελικά οτι το πρόβλημα είναι των πολυλογάδων, που προσπαθούν να πουν πολλά και γρήγορα, και μάλλον δεν είναι τόσο θέμα εκφραστικότητας, που διαφέρει απο άτομο σε άτομο, ή "απομεινάρι της χιμπατζήδικης ζωής μας", όπως είπα. Η ένστασή μου έγκειται στην προσφώνηση του σχόλιου που έκανες. Ε, όχι και Τσίτα αγαπητέ μου Ταρζάν! Τη Ζήνα δεν την ξέρεις; Θα προτιμούσα να με αποκαλέσεις έτσι!χαχχαχαχαχαχαχχαχ! Εύχομαι η άστοχη προσφώνηση να οφείλεται στο οτι λούφαρες απο τη δουλειά και βιαζόσουν να επιστρέψεις σ' αυτήν!!!

Bery είπε...

Κατ' αρχάς να σ'ευχαριστήσω για τα καλά σου λόγια για το blog και να σου πω οτι χαίρομαι που το βρίσκεις ενδιαφέρον, Δανάη, που αν είσαι η Δανάη η γνωστή (με τις ρετσίνες και το Ντέρτι στο ραδιόφωνο) χαίρομαι ακόμα περισσότερο! Είναι αλήθεια οτι η γλώσσα του σώματος πάντα μιλάει, αρκεί να ξέρεις να την ερμηνεύεις! Και παρ'όλο που οι κινήσεις σπάνια λένε ψέματα, υπάρχουν άνθρωποι τόσο καλά εκπαιδευμένοι στα ψέματα, που πλέον ξέρουν να παραποιούν, να στολίζουν κ.τ.λ. όπως είπες κι εσύ, αυτά που λένε, αλλά ταυτόχρονα να προσαρμόζουν και τις κινήσεις στα ψεύτικα τα λόγια τους.

Φιλιά πολλά!

Νατάσα είπε...

Η ανάρτηση αυτή δίνει πολλή τροφή για σκέψη! Πρόσφατα παρακολούθησα ένα ντοκυμαντέρ που αφορούσε στις χειρονομίες και τους μορφασμούς που κάνουμε υποσυνείδητα και το πώς αυτοί ερμηνεύονται και τί προδίδουν για εμάς. Η εξωγλωσσική επικοινωνία αποτελεί μεγάλο κεφάλαιο της επικοινωνίας. Η γλώσσα του σώματος ποτέ δεν ψεύδεται... ;) Η δε εξωγλωσσική επικοινωνία είναι το πρώτο πράγμα με το οποίο ξεκινάμε την επικοινωνία και εκπαίδευση άλλων ειδών, επομένως δεν περιορίζεται αυστηρά και μόνο στις ανθρώπινες σχέσεις αλλά και στις σχέσεις του ανθρώπου με τα άλλα είδη (με την έννοια του species φυσικά!).

Νατάσα

ΥΣ: Συγχαρητήρια για το blog!!!

Bery είπε...

Νατάσα, σ'ευχαριστώ πολύ! Οι χειρονομίες και οι μορφασμοί σαφώς και συνοδεύουν την ομιλία μας αλλά έχεις δίκιο όταν λες οτι όλος αυτός ο μηχανισμός μπορεί να λειτουργεί και υποσυνείδητα και σαφώς δεν αποτελεί αποκλειστικά "ανθρώπινο προνόμιο". Για να είμαι ειλικρινής νομίζω οτι άλλα είδη (με την έννοια που το θέτεις κι εσύ) είναι πιο εξελιγμένα στη εξωγλωσσική επικοινωνία!

Bery είπε...

Ένα σχόλιο ακόμα για τον αγαπημένο αναγνώστη Ταρζάν. Sorry, αλλά επειδή ποτέ δεν παρακολούθησα αυτές τις σειρές στο STAR, μου εξήγησαν οτι η Ζήνα είχε νταραβέρι με τον Ηρακλή.Η Jane ήταν αυτή του Ταρζάν! Όχι τίποτα άλλο, αλλά να μην υπάρξει καμιά παρεξήγηση ανάμεσα στα ζευγάρια!!!