*Σ.τ.Μ: Σημείωμα της Μεταφράστριας

Η επιλογή του ονόματος του blog είναι ένας τρόπος απόδοσης φόρου τιμής στους αφανείς ήρωες, στους άγνωστους μεταφραστές, που πάντα μένουν στο περιθώριο. Σε αυτούς που το έργο τους συνήθως δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το όνομά τους δεν αναφέρεται συχνά. Σε όλους αυτούς, που για πολλούς πρέπει να ξέρουν τα πάντα, αλλά για τους περισσότερους δεν κάνουν τίποτα. Είναι μια απάντηση στην ερώτηση: «Με τί ασχολείσαι; Α! Το σπούδασες;» και σε σχόλια τύπου: «Σιγά, μωρέ τη δουλειά! Ανοίγεις λεξικό, βρίσκεις λέξη, κλείνεις λεξικό». Η μετάφραση είναι πολλά παραπάνω από λεξικά και ηλεκτρονικά προγράμματα και η δουλειά του μεταφραστή δεν περιορίζεται στο τέλος μια σελίδας υπό το σύμβολο Σ.τ.Μ! Κι αν για πολλούς, οι μεταφραστές είναι «αόρατοι», εδώ συμμεριζόμαστε την άποψη του M. Serres για τους μεταφραστές, σύμφωνα με την οποία, οι μεταφραστές πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της συντροφιάς των αγγέλων και να μην ξεχνούν ότι ... les pires Anges se voient; les meilleurs disparaissent…(οι χειρότεροι άγγελοι είναι ορατοί, οι καλύτεροι εξαφανίζονται). Με αυτό το blog θα εξαφανιστούμε σίγουρα, παναπεί θα γίνουμε καλύτεροι!

*Σ.τ.Μ.: Κι αν νομίζετε ότι σ’ αυτό το blog θα βρείτε μόνο Μεταφραστικά, γελιέστε! Σε αυτή την πόλη των Αγγέλων…ο Θεός είναι η Γλώσσα, την οποία και θα υμνούμε! ΕυΛόγησον!

Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2011

Επιλέξτε σωστά, γίνετε ευτυχείς!

Δεν ξέρω ακριβώς για ποιο λόγο, εννοώ ότι δεν ξέρω τι ακριβώς με οδήγησε στο να ασχοληθώ λίγο με ενδογλωσσική μετάφραση και άρχισα να συγκρίνω μεταφράσεις από τα αρχαία ελληνικά στα νέα ελληνικά. Δεν ήξερα αν θα έβγαζα κάποια άκρη ή κάποιο συμπέρασμα αφού δεν σκαμπάζω και πολλά από αρχαία ελληνικά, πέραν βέβαια της κλίσης του ρήματος «λύω». Άφησα αυτήν την έγνοια στην άκρη όταν σκέφτηκα ότι ούτε νέα ελληνικά γνωρίζω ή τέλος πάντων πώς μπορώ να είμαι σίγουρη ότι τα γνωρίζω καλά; Επομένως συνέχισα ολοταχώς! Όταν αυτή η σύγκριση κειμένων αρχαίων ελλήνων συγγραφέων έτυχε να γίνει από κοινού με κάποια φίλη, φιλόλογο, μου είπε πως η δραστηριότητά μας δεν είχε να κάνει με ενδογλωσσική μετάφραση, καθώς τα αρχαία ελληνικά και τα νέα ελληνικά είναι δυο διαφορετικές γλώσσες, επομένως κατά τη γνώμη της πρόκειται για διαγλωσσική μετάφραση. Έμεινα έκπληκτή, θα το παραδεχτώ! Ταλαντεύτηκα μεταξύ της μια άποψης και της άλλης, άρχισα να το ψάχνω από δω κι από κει και τελικά δεν ήξερα σε ποια πλευρά ανήκω. Δεν ήξερα ποια επιλογή να κάνω και ποια απόφαση να πάρω. Έπρεπε να έχω κάποια γνώμη επί του θέματος και μάλιστα με στιβαρά επιχειρήματα προκειμένου να υποστηρίξω την μια ή την άλλη επιλογή και να απαντήσω καταλλήλως στη φίλη μου μέχρι το επόμενό μας ραντεβού. Το ίδιο θα έκανε και η ίδια. Το αποτέλεσμα ήταν όχι να δώσουμε απάντηση στο αρχικό μας ερώτημα, αλλά η αρχή μιας συζήτησης για το πώς μπορεί κανείς να παίρνει αποφάσεις.
Στα κείμενα μάλιστα που είδαμε συναντήσαμε τη ρήση του Ισοκράτη ότι «η ευτυχία είναι αποτέλεσμα σωστών επιλογών». Ναι, κύριε Ισοκράτη μας, αλλά πώς θα ξέρουμε ότι οι επιλογές που κάνουμε και οι αποφάσεις που παίρνουμε είναι σωστές κι επομένως θα μας οδηγήσουν στην ευτυχία; Λίγα χρόνια πριν και αρκετά μετά την εν λόγω ρήση του Ισοκράτη, κάποιος άλλος κύριος Ντιτζκστέρουις, καθηγητής στο τμήμα Ψυχολογίας του πανεπιστημίου του Άμστερνταμ απέδειξε μέσα από τα πειράματα και τις έρευνές του ότι για να λάβουμε τις σωστότερες (για τον καθένα) αποφάσεις και να κάνουμε τις καταλληλότερες (για τον καθένα) επιλογές το μόνο που χρειάζεται είναι να μην το σκεφτόμαστε και πολύ αλλά να κρατήσουμε τη συνειδητή μας σκέψη για πιο απλές και καθημερινές αποφάσεις (π.χ. τι σαμπουάν θα αγοράσουμε ή αν είναι καλύτερο να βγούμε για καφέ στις 3 το μεσημέρι απ’ ότι στις 10 το βράδυ). Συμπέρασμα; Όταν πρόκειται να λάβουμε σημαντικές αποφάσεις αρκεί να εξετάσουμε καλά το ζήτημα, στη συνέχεια να αφήσουμε τον εγκέφαλό μας να ασχοληθεί με άλλα ζητήματα και στο τέλος να πάρουμε απόφαση επί του αρχικού ζητήματος χωρίς δεύτερη σκέψη.

*Σ.τ.Μ.: Όπως και να’ χει,  το θέμα των «σωστών» αποφάσεων είναι σχετικό και υποκειμενικό. Χωρίς ουσιαστική απάντηση για το αν η μετάφραση από τα αρχαία ελληνικά στα νέα είναι ενδογλωσσική ή διαγλωσσική, κρατήσαμε όλες τις άλλες συζητήσεις που κάναμε προκειμένου να καταλήξουμε σε μια απόφαση. Και ίσως αυτή να ήταν τελικά η «σωστότερη» απόφαση. Πάντως μας έκανε σίγουρα πιο ευτυχισμένες.

Παρασκευή, 19 Αυγούστου 2011

Ανθολογία της Οικονομίας!


Ο Γιώργος Σουρής γεννήθηκε το 1853 στην Ερμούπολη της Σύρου και ήταν ένας από τους σπουδαιότερους σατιρικούς ποιητές. Τι κι αν δεν τελείωσε ποτέ την Φιλοσοφική; Λόγω των πολλών γνώσεων και των πνευματικών προσόντων του ασχολήθηκε επιτυχώς με τη δημοσιογραφία, σατιρίζοντας τα γεγονότα της εποχής, ενώ πολλοί τον ονόμαζαν «σύγχρονο Αριστοφάνη». Στο ποίημα "Ανθολογία της Οικονομίας" τα λέει όλα...

Ἀνθολογία τῆς Οἰκονομίας

Ποιὸς εἶδε κράτος λιγοστὸ
σ᾿ ὅλη τὴ γῆ μοναδικό,
ἑκατὸ νὰ ἐξοδεύῃ
καὶ πενήντα νὰ μαζεύῃ;
Νὰ τρέφῃ ὅλους τοὺς ἀργούς,
νἄχῃ ἑπτὰ Πρωθυπουργούς,
ταμεῖο δίχως χρήματα
καὶ δόξης τόσα μνήματα;

Νἄχῃ κλητῆρες γιὰ φρουρὰ
καὶ νὰ σὲ κλέβουν φανερά,
κι ἐνῷ αὐτοὶ σὲ κλέβουνε
τὸν κλέφτη νὰ γυρεύουνε;

* * *

Κλέφτες φτωχοὶ καὶ ἄρχοντες μὲ ἅμαξες καὶ ἄτια,
κλέφτες χωρὶς μία πῆχυ γῆ καὶ κλέφτες μὲ παλάτια,
ὁ ἕνας κλέβει ὄρνιθες καὶ σκάφες γιὰ ψωμὶ
ὁ ἄλλος τὸ ἔθνος σύσσωμο γιὰ πλούτη καὶ τιμή.

* * *

Ὅλα σ᾿ αὐτὴ τὴ γῆ μασκαρευτῆκαν
ὀνείρατα, ἐλπίδες καὶ σκοποί,
οἱ μοῦρες μας μουτσοῦνες ἐγινῆκαν
δὲν ξέρομε τί λέγεται ντροπή.

* * *

Ὁ Ἕλληνας δυὸ δίκαια ἀσκεῖ πανελευθέρως,
συνέρχεσθαί τε καὶ οὐρεῖν εἰς ὅποιο θέλει μέρος.

* * *

Χαρὰ στοὺς χασομέρηδες! χαρὰ στοὺς ἀρλεκίνους!
σκλάβος ξανάσκυψε ὁ ρωμιὸς καὶ δασκαλοκρατιέται.

* * *

Γι᾿ αὐτὸ τὸ κράτος, ποὺ τιμᾶ τὰ ξέστρωτα γαϊδούρια,
σικτὶρ στὰ χρόνια τὰ παλιά, σικτὶρ καὶ στὰ καινούργια!

* * *

Καὶ τῶν σοφῶν οἱ λόγοι θαρρῶ πὼς εἶναι ψώρα,
πιστὸς εἰς ὅ,τι λέγει κανένας δὲν ἐφάνη...
αὐτὸς ὁ πλάνος κόσμος καὶ πάντοτε καὶ τώρα,
δὲν κάνει ὅ,τι λέγει, δὲν λέγει ὅ,τι κάνει.

* * *

Σουλούπι, μπόϊ, μικρομεσαῖο,
ὕφος τοῦ γόη, ψευτομοιραῖο.
Λίγο κατσούφης, λίγο γκρινιάρης,
λίγο μαγκούφης, λίγο μουρντάρης. 
Σπαθὶ ἀντίληψη, μυαλὸ ξεφτέρι,
κάτι μισόμαθε κι ὅλα τὰ ξέρει.
Κι ἀπὸ προσπάππου κι ἀπὸ παπποῦ
συγχρόνως μποῦφος καὶ ἀλεποῦ.

* * *

Καὶ ψωμοτύρι καὶ γιὰ καφὲ
τὸ «δὲ βαρυέσαι» κι «ὢχ ἀδερφέ».
Ὡσὰν πολίτης, σκυφτὸς ραγιᾶς
σὰν πιάσει πόστο: δερβεναγᾶς.
Θέλει ἀκόμα -κι αὐτὸ εἶναι ὡραῖο-
νὰ παριστάνει τὸν εὐρωπαῖο.
Στὰ δυὸ φορώντας τὰ πόδια πού ῾χει
στό ῾να λουστρίνι, στ᾿ ἄλλο τσαρούχι.

* * *

Δυστυχία σου Ἑλλάς, μὲ τὰ τέκνα ποὺ γεννᾶς.
Ὦ Ελλάς, ἡρώων χώρα, τί γαϊδάρους βγάζεις τώρα;

* * *



*Σ.τ.Μ: συλλεγέντα καὶ ἀναρτηθέντα ἐπὶ τῇ πανηγυρικῇ ἐλεύσει τοῦ ΔΝΤ

Παρασκευή, 12 Αυγούστου 2011

Πεφταστέρια και Ταξίδια...


Πήρα το λάπτοπ στην αγκαλιά, κάθισα στο μπαλκόνι του σπιτιού μου και σκεφτόμουν για ποιό θέμα να γράψω, που έχω παρατημένες τις συγγραφικές μου απόπειρες εδώ και μέρες... Τα θέματα που είχα στο μυαλό μου να επεξεργαστώ ήταν πολλά χωρίς όμως να μπορώ να δώσω προτεραιότητα σε κάποιο ώστε να αρχίσω να γράφω. Το ένα το βρισκα βαρύ για καλοκαίρι, στο άλλο δεν είχα έμπνευση και έτσι τέντωσα τα πόδια μου στην αντικρινή καρέκλα, άναψα το κερί στο τραπεζάκι κι έσβησα όλα τα άλλα φώτα και άφησα το μυαλό μου ελεύθερο να ταξιδέψει...Και έτσι ξαφνικά με τα μάτια στραμμένα στον αυγουστιάτικο ουρανό πήρα μια γεύση από Περσείδες! Μετά θυμήθηκα ότι τις τελευταίες μέρες είχε βουίξει ο διαδικτυακός και όχι μόνο τόπος για τα διαβόητα πεφταστέρια. Κι ενώ σκεφτόμουν αυτά...δεν πρόλαβα να κάνω ευχή κι έπεσε άλλο ένα. Τυχερή είμαι είπα από μέσα μου που δεν είναι εμπόδιο για μένα η φωταύγεια των πόλεων. «Μπορεί να βρίσκεσαι στο χωριό και να είμαστε 500 χιλιόμετρα μακριά αλλά μπορούμε να δούμε το ίδιο πράγμα» μου είπε μια φίλη από την Αθήνα στο τηλέφωνο, που με διέκοψε απότομα. «Θέλω πολύ να έρθω να σε δω. Αν δεν τα καταφέρουμε να βρεθούμε τώρα καλοκαίρι, θα είναι ακόμα δυσκολότερο το χειμώνα. Τα ταξίδια ευνοούνται τους καλοκαιρινούς μήνες.», μου λέει η φίλη μου και εγώ συμφωνώντας και πειράζοντας μια τούφα απ’ τα μαλλιά μου ρίχνω το βλέμμα στο περιοδικό που υπήρχε ανοιχτό πάνω στο τραπέζι και μέχρι τότε δεν είχα παρατηρήσει. "Σελίδες που σε ταξιδεύουν" ο τίτλος και ο λόγος για το αφιέρωμα του ΈΨΙΛΟΝ στην ταξιδιωτική λογοτεχνία. «Είναι ωραίο πράγμα τα ταξίδια Χαρά», της είπα και συνέχισα με την πρώτη αράδα του αφιερώματος σαν να ταν δικά μου τα λόγια «Η ζωή είναι όπως ένα βιβλίο. Αν δεν έχεις ταξιδέψει είναι σαν να έχεις διαβάσει μόνο μια σελίδα». «Ισχύει, αλλά μόνη σου το σκέφτηκες αυτό; Τι οίστρος είναι αυτός βραδιάτικά;», συμπλήρωσε εκείνη λίγο κοροϊδευτικά. Παραδέχτηκα ότι αυτό που της είπα μόλις το διάβασα και αφού κλείσαμε το τηλέφωνο χωρίς να κανονίσουμε τελικά κάποιο ταξίδι αλλά με την δική της ατάκα «ταξίδεψε προς το παρόν φανταστικά, δες και καμιά Περσείδα να χαίρεσαι ή διάβασε κανα βιβλίο και βλέπουμε» την καληνύχτισα και διάβασα ολόκληρο το αφιέρωμα στην ταξιδιωτική λογοτεχνία. Είναι πράγματι πολύ δύσκολο να κατατάξεις λογοτεχνικά αυτό το είδος. Από τη μια φαντασία από την άλλη καταγραφή κι ύστερα έρευνα, εντυπώσεις, παρατηρήσεις, αφηγήσεις, ιστορία…έχει απ’ όλα. All inclusive ταξίδι… Από τον Οδυσσέα που γνώρισε τόπους κι ανθρώπους, μέχρι τον Μάρκο Πόλο που κατέχει τον τίτλο του βετεράνου εξερευνητή κι από το "Μόμπυ Ντικ" του Χέρμαν Μέλβιλ μέχρι το "Ρωσικό Ημερολόγιο" του Τζον Στάινμπεκ, υπάρχει σίγουρα κάποιο βιβλίο που ελλείψει χρόνου ή χρήματος μπορεί να μας ταξιδέψει.


*Σ.τ.Μ.: Το συμπέρασμα είναι ένα:  Όσοι δεν διαβάζουν να ταξιδεύουν κι όσοι δεν ταξιδεύουν να διαβάζουν…

Πέμπτη, 21 Ιουλίου 2011

Μεταφράζοντας την παιδική φαντασία...


Η μετάφραση, κατά Jakobson, διακρίνεται σε τρια είδη. Για να το θέσουμε απλά, έχουμε την ενδογλωσσική μετάφραση, όταν μεταφράζουμε από μια μορφή γλώσσας σε άλλη μορφή της ίδιας γλώσσας, τη διαγλωσσική, όταν μεταφράζουμε από μια γλώσσα σε μια άλλη γλώσσα και τη διασημειωτική, όταν για παράδειγμα ένας πίνακας ζωγραφικής μετατρέπεται σε ποίημα ή όταν ένα σχέδιο αποτυπωμένο σε χαρτί γίνεται τραγούδι. Αυτός ό διαχωρισμός είναι που πολύ συχνά με παρασέρνει, περιπλέκει τα πράγματα στο μυαλό μου και δεν μπορώ να αποφασίσω: είναι η μετάφραση γενικά επιστήμη, τεχνική ή μήπως τέχνη; Άλλες φορές τείνω προς μια κατεύθυνση και άλλες, τις περισσότερες, είμαι σίγουρη πως μετάφραση είναι όλα αυτά μαζί! Ο Garett Miller δεν είναι μεταφραστής! Είναι designer και software developer, ζει στην Ουάσιγκτον και προφανώς λατρεύει τις παιδικές ζωγραφιές. Δημιούργησε λοιπόν ένα site...γεμάτο φαντασία και χρώματα με σκοπό οχι να βελτιώσει ή να διεγείρει τη φαντασία των παιδιών (δύσκολο για έναν ενήλικα) αλλά με σκοπό να «μεταφράσει» τη φαντασία τους. Να, λοιπόν, ένα είδος διασημειωτικής μετάφρασης! Ο Garett επιμελείται τις παιδικές ζωγραφιές και τις προσαρμόζει στον κόσμο των μεγάλων ή διαφορετικά τις «μεταφράζει» με τον δικό του τρόπο και ψάχνει να βρει λύση, ψάχνει να βρει νόημα, ψάχνει να βρει άκρη σε έναν κόσμο που μέσα από τα μάτια των παιδιών είναι διαφορετικός!


Δείτε περισσότερα ή όσοι έχετε πιτσιρίκια ανεβάστε τις ζωγραφιές τους εδώ: http://imaginawesome.com/

*Σ.τ.Μ.: Και για να κάνουμε τη σύνδεση με το προηγούμενο post, από μικρό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια...



Τρίτη, 19 Ιουλίου 2011

Το ημερολόγιο ενός τρελού...

"Ο πιο γνωστικός από τους ανθρώπους που θέλει να γνωρίσει την τρέλα, ας συλλογισθεί τη ροή των σκέψεών του όταν ονειρεύεται", έλεγε ο Βολταίρος και στις μέρες μας κάθε άλλο παρά επίκαιρος μοιάζει τούτος ο συλλογισμός του. Γιατί αν κλείσουμε τα μάτια και ονειρευτούμε, με τρόπο ταξιδιάρικο κι οχι με βάση το ρήμα "θέλω", τότε θα καταλάβουμε πως η τρέλα είναι το ιδανικό μας! Η τρέλα ή μανικότητα κατά τους αρχαίους, αν ήταν κόντρα στη δημιουργική πράξη τότε δεν θα είχε νόημα να τη συναντάμε σε τόσες συγγραφικές απόπειρες. Κι αν σε καιρούς κι εποχές κυριαρχούσε η προκατάληψη εξουσιών και κοινωνιών απέναντι στους "διαταραγμένους", στο καλλιτεχνικό εργαστήρι και στα όνειρά μας οι τρελοί...δημιουργούν ή οι γνωστικοί δημιουργούν τρελούς και γράφουν γι’ αυτούς! "Το Ημερολόγιο ενός τρελού" του Νικολάι Γκόγκολ (1809-1852) είναι μια περίπτωση σάτιρας της ρωσικής κοινωνίας του 19ου αιώνα.  Ένας κατώτερος υπάλληλος ονειρεύεται και προσδοκά, ονειρεύεται και περιμένει. Όμως οι προσδοκίες και τα όνειρά του διαψεύδονται μέρα με τη μέρα από το κατεστημένο των ανθρώπων. Ο Γκόγκολ σαρκάζει τα ήθη και τον τρόπο ζωής των συμπατριωτών του, την εποχή του αλλά και γενικότερα την ανθρώπινη φύση, οδηγώντας τον ήρωα στον έρωτα. Κι εκείνος ερωτεύεται αυτό που δεν έχει, αυτό που δεν φτάνει. Κι όμως ο έρωτας αυτός γίνεται η κινητήριος δύναμη της μετέπειτα πορείας του... 

*Σ.τ.Μ.: Αν τα όνειρα κι ο έρωτας μας οδηγούν στην τρέλα, επιτρέψτε μου να θέλω να ανήκω στους "διαταραγμένους"!

http://en.wikipedia.org/wiki/Nikolai_Gogol
http://ithaque.gr/skhizein/

Τρίτη, 12 Ιουλίου 2011

Τι σου είναι αυτός ο εγκέφαλος...

Σνφμύωα με μια έυρενα στο Πισήναπιμετο του Κμτρτααίζ, δεν πεαίζι ρλόο με τι σριεά ενίαι τοθοπεμετενα τα γταμάμρα σε μια λξεη , αεκρί το πώτρο και το ταελείτυο γάμρμα να ενίαι στη στωσή θσέη.Τα υλοπιόπα μροπούν να ενίαι σε τχίυεας θιέεσς και μροπετίε να δαβαιάεστε τις λιεξές χρωίς πλβημόρα.Ατυό γνίταει γαιτί ο απρώνθονις εκέγλφοας δεν δαεβζιάι γάμρμα γάμρμα κθάε λξέη, αλλά τη λξέη σαν σνύλοο.
Ατίπτσυεο, ε???


*Σ.τ.Μ.: Δεν φαντάζεστε πόση ώρα έκανα να το γράψω...

Τρίτη, 7 Ιουνίου 2011

Στο κακορίζικο χωριό, τον Αλωνάρη βρέχει...

Πολύ συχνά το κάνω ως παιχνίδι! Θέτω ένα χρονικό περιθώριο και καταγράφω την λέξη που ακούω ή λέω περισσότερο το συγκεκριμένο διάστημα. Το αποτέλεσμα της έρευνάς μου γι’ αυτήν την εβδομάδα ήταν ξεκάθαρο: όλα τα παράγωγα της λέξης «καλοκαίρι». Καλοκαιράκι, καλοκαιρινός, καλοκαιριάτικα, καλοκαιρινά, καλοκαιριάζει, καλοκαιριάτικος.  Από τη μια δικαίως, καθώς διανύουμε το πρώτο καλοκαιρινό μήνα, από την άλλη αδίκως, καθώς το φετινό καλοκαίρι πιο βαρύ κι απ’ τον χειμώνα μοιάζει! Οι ονομασίες των τριών μηνών του καλοκαιριού προέρχονται από τα λατινικά, πράγμα που σημαίνει ότι ο Ιούνιος ή Ιούνης οφείλει τ’ όνομά του στο λατινικό Iuno, που σημαίνει Ήρα, μιας και στη θεά αυτή ήταν αφιερωμένος, ο Ιούλιος ή Ιούλης στον γνωστό ρωμαίο αυτοκράτορα Ιούλιο Καίσαρα, ο οποίος ήταν γνήσιο καρκινάκι με γενέθλια στις 7 Ιουλίου, ενώ ο Αύγουστος στον επίσης γνωστό ρωμαίο αυτοκράτορα  Γάιο Οκταβιανό, παρά το γεγονός ότι υπάρχει και η άποψη ότι η ονομασία του προέρχεται από το augur που σημαίνει οιωνοσκόπος.  Στην ελληνική αρχαιότητα όμως, ο πρώτος λεγόταν Ελαφηβολιώνας, ο δεύτερος Εκατομβαιώνας, ενώ ο τρίτος ακόμα και στη σύγχρονη ελληνική παράδοση απαντάται ως Δριμάρης από τις δρίμες δηλαδή τα ξωτικά που σύμφωνα με λαϊκές δοξασίες τις πρώτες έξι μέρες του τριγυρνούν από λαγκάδι σε ποταμό και επηρεάζουν τα νερά .  Οι ζωές των ανθρώπων αναμφισβήτητα επηρεάζονται από τον καιρό και η γλώσσα ως σωστός συνοδοιπόρος της ζωής μας αποτυπώνει αυτήν την επιρροή. Έτσι ο Ιούνης λέγεται και Θεριστής, ο Ιούλης Αλωνάρης και να’ μαστε καλά μέχρι τον Αύγουστο που’ ναι παχιές και οι μύγες! 

*Σ.τ.Μ.: Επειδή όπως προείπα το καλοκαίρι αναμένεται βαρύ και θα' ναι χάρτινο το φεγγαράκι και ψεύτικη η ακρογυαλιά, φαντάζομαι ότι η γλώσσα θα κάνει κι αυτή τη φορά τη δουλειά της και θα προσδώσει κι άλλους χαρακτηρισμούς στους καλοκαιρινούς μήνες. Ας ευχηθούμε μόνο να έχουν θετικό πρόσημο κι ας μην γρουσουζεύουμε, γιατί στο κακορίζικο χωριό, τον Αλωνάρη βρέχει…

Από το δίσκο "Αφιέρωμα στο Νίκο Γκάτσο": http://www.youtube.com/watch?v=OFQqkA41_c8

Παρασκευή, 3 Ιουνίου 2011

Hippie hippie shake!

Αν δεν έχετε τι να κάνετε από τις 11 ως τις 13 Ιουνίου και σας περισσεύει κανα φράγκο στη τσέπη, επισκεφτείτε την Κρήτη και συγκεκριμένα τα Μάταλα. Ο λόγος; Εκεί πρόκειται να ξανασυναντηθούν οι χίπηδες, που ως κίνημα τάραξε τα δεδομένα τις δεκαετίας του ’60 και προκάλεσε βαρύ πλήγμα στον καθωσπρεπισμό της εποχής. Κατά της οποιασδήποτε μορφής βίας, τα παιδιά των λουλουδιών είχαν μόνα όπλα τη φαντασία, τη μουσική, τον έρωτα, την ειρήνη και την ελευθερία! Ο Δήμος Φαιστού λοιπόν, ετοιμάζεται πυρετωδώς για το Φεστιβάλ στα Μάταλα, που σε πολλούς θα φέρει εικόνες από τα παλιά ενώ σε άλλους θα δώσει την ευκαιρία να πάρουν μια γεύση από τον τρόπο ζωής των χίπις. Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ θα διοργανωθούν εκθέσεις φωτογραφίας, εκθέσεις βινυλίου,  συναυλίες και ραδιοφωνικές παραγωγές με ήχους του ΄60 και ’70! Κι ενώ στην εποχή τους δεν έλεγαν τα καλύτερα για αυτά τα παιδιά, με σχόλια που είχαν να κάνουν από…την καθαριότητά τους μέχρι τη προτίμησή τους στα ναρκωτικά και το ελεύθερο σεξ, σήμερα στα Μάταλα δεν πέφτει καρφίτσα λόγω της νέας συνάντησής τους. Ψάχνοντας περισσότερα πράγματα για τους χίπις, βρήκα ότι η λέξη “hippie” πρωτοεμφανίστηκε στα τέλη του ’50, αρχές ’60 αλλά χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τα παιδιά των λουλουδιών που εμείς έχουμε στο μυαλό μας και συγκεκριμένα τη νέα τότε γενιά ανθρώπων με…διαφορετικά γούστα, σε ένα άρθρο του δημοσιογράφου Michael Fallon σε εφημερίδα του Σαν Φρανσίσκο το 1965. Όμως το “hippie”  προήλθε από το “hipster” και αυτό από τις λέξεις “hip” και “hep” που χρησιμοποιήθηκαν για να χαρακτηρίσουν αρχικά τους μουσικούς της jazz και σήμαιναν, σε ελεύθερη μετάφραση ,«αντίληψη» ή «συναίσθηση»! Έτσι, χίπις είναι αυτός που έχει συναίσθηση!

*Σ.τ.Μ.: Επειδή όμως τα πάντα στα Μάταλα είναι ήδη sold out και επειδή δεν υπάρχει περίπτωση να έχετε φράγκα στην τσέπη, ας κρατήσουμε το τελευταίο: ας έχουμε τα μάτια ανοιχτά και την αντίληψη μας σε εγρήγορση με όλα αυτά που γίνονται γύρω μας. Ας γίνουμε όλοι χίπηδες!

http://www.dimosfestou.gr/news/press-release/matala-festival-2011.html
http://oxforddictionaries.com/definition/hippie?region=us

Σάββατο, 28 Μαΐου 2011

Οι Μπαϊλντισμένοι!

Ένας αέρας φύσηξε  στην Ιβηρική χερσόνησο και το θρόισμα των φύλλων το ακούσαμε στην Ελλάδα! Το  “ Indignados” μεταφράστηκε και έγινε «Αγανακτισμένοι» και έτσι από το Σύνταγμα ως τον Λευκό Πύργο και από το Ρολόι της Κοζάνης ως το Δικαστικό Μέγαρο της Ρόδου, οι Αγανακτισμένοι πολίτες, ακολουθώντας το αυτονόητο δρόμο που κάποια στιγμή ακολουθεί κάθε Αγανακτισμένος αυτού του κόσμου, συνεχίζουν και συναντιούνται, συνομιλούν και διαμαρτύρονται για τα μέτρα λιτότητας! Τώρα βέβαια, υπήρξαν και δηλώσεις, οι οποίες χαρακτήρισαν την κίνηση αυτή "μόδα των τεχνολογιών" και "ανώδυνη εκτόνωση, που δεν ενδιαφέρει καν την πολιτική" Ονόματα δεν λέμε, οικογένειες δεν θίγουμε, αλλά τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται. Όπως και να το κάνουμε δεν γίνεται συνεχώς να κόβονται οι μισθοί, να αυξάνεται η ανεργία, να ενισχύεται η ανασφάλεια, να υπολειτουργούν τα πάντα, να μην ξέρεις τι σου ξημερώνει και να ακούς και τέτοιες δηλώσεις! Συγνώμη αλλά μετά από όλα αυτά, η μετάφραση «Αγανακτισμένοι» δεν μου φτάνει! Προτείνω τη μετάφραση  «Μπαϊλντισμένοι» για να φανεί και η πολιτισμική ιδιαιτερότητα…


*Σ.τ.Μ.: Θα αρχίσω να κρύβω λόγια και δεν θα αναφέρω ξανά το  όνομά του  όχι απλώς γιατί τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται αλλά γιατί απ’ ότι κατάλαβα από αυτά που διάβασα δεν του αρέσει που ανταλλάσουμε ιδέες με τη βοήθεια της τεχνολογίας! Τάχθηκε μάλιστα  κατά της ανωνυμίας των blogs και χαρακτήρισε τους bloggers τους χειρότερες βιαστές της ελληνικής γλώσσας! Μα γιατί γενικεύει τα πάντα; Εδώ και ονόματα έχουμε και όπως είπαμε, υμνούμε τη γλώσσα…

Τετάρτη, 18 Μαΐου 2011

In Venuti we trust!


Από τη στιγμή που έπιασα στα χέρια μου βιβλία σχετικά με τη μετάφραση, από τη στιγμή που άρχισα να ψάχνω μεταφραστικές θεωρίες από την πρώτη στιγμή που άρχισα να διαβάζω στο Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας, πολλές φορές τα μάτια μου αντίκρισαν το όνομά του. Πριν λίγες μέρες τα μάτια μου είχαν την τύχη να αντικρίσουν και τη μορφή του. Ο λόγος για τον Lawrence Venuti, μεταφραστή, θεωρητικό της μετάφρασης, καθηγητή στο Τμήμα Αγγλικής του Temple University, με πολλές διακρίσεις, βραβεία, πλούσιο έργο στα μεταφραστικά και όχι μόνο ζητήματα και thanks God καλεσμένο στην 3η Συνάντηση Ελληνόφωνων Μεταφρασεολόγων, που διοργανώθηκε από τον Τομέα Μετάφρασης του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας και το Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Διερμηνείας και Μετάφρασης της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. στις  12, 13 και 14 Μαΐου στη Θεσσαλονίκη.
Στην προσυνεδριακή του διάλεξή παρακολουθήσαμε το ζήτημα της διακειμενικότητας στη μεταφραστική διαδικασία και το πώς αυτή  διευκολύνει ενώ ταυτόχρονα περιπλέκει τη μετάφραση,  τοποθετώντας το μεταφρασμένο κείμενο σε ερμηνευτικές δυνατότητες που μεταβάλλονται ανάλογα με τον πολιτισμό υποδοχής. Για την ενεργοποίηση αυτών των δυνατοτήτων και ταυτόχρονα τη βελτίωση τόσο του αποτελέσματος όσο και της μεταφραστικής διαδικασίας,, του μεταφράσματος και του μεταφράζειν,  της θεωρίας και της πράξης γενικότερα, πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη  την αυτονομία του μεταφρασμένου κειμένου και την ενδυνάμωση της αυτοσυνειδησίας τόσο του μεταφραστή όσο και του αναγνώστη των μεταφρασμένων κειμένων. Με πολύ εύστοχα παραδείγματα από την πορνογραφική λογοτεχνία και προσωπικές του μεταφράσεις μάς έδωσε να καταλάβουμε ακριβώς την έννοια αλλά και τη βαρύτητα της διακειμενικότητας στη μετάφραση.

*Σ.τ.Μ.:  Ενθουσιάστηκα που τον είδα και τον άκουσα από κοντά και αμέσως μετά το τέλος της διάλεξής του ένιωσα ή καλύτερα άγγιξα το απόλυτο μηδέν! Πόσα έχουμε ακόμα να μάθουμε, Θεοί της μετάφρασης;

Δευτέρα, 16 Μαΐου 2011

Βουτηγμένοι στα σκατά!


Ηλιόλουστο Σαββατοκύριακο αυτό που μόλις πέρασε! Άλλοι είδαν τον ήλιο και πέταξαν τα ρούχα τους για το πρώτο μπάνιο και άλλοι τα πέταξαν…για άλλους λόγους! Οι πρώτοι κατάφεραν το πρώτο τους μαύρισμα και οι δεύτεροι βρέθηκαν στο κελί 33! Κάποιους ο ήλιος τους χάιδεψε και άλλους τους έδειξε τα δόντια του! Δεν θα επικεντρωθούμε στην πρώτη κατηγορία φυσιολογικών ανθρώπων που χάρηκαν την καλοκαιρινή διάθεσή τους αλλά στη δεύτερη, που οι πεταλουδίτσες, τα λουλουδάκια και οι μελισσούλες… με λάθος τρόπο εκτόξευσαν τη λίμπιντό τους! Ο λόγος βέβαια για τον γόη Ντομινικ Στρος Καν, που ως άλλος Μπερλουσκόνι, δεν κατάφερε να συγκρατήσει τα ζωώδη ένστικτά του! «Οι Έλληνες βρίσκονται μέσα στα σκατά. Και μάλιστα πολύ βαθειά», ευθαρσώς δήλωνε ο κύριος Ντομινικ αλλά τώρα άλλος βρίσκεται μέσα σε βαθύ σκοτάδι! Έτσι είναι όμως! Γυρίζει ο τρόχος! Και άμα πάρει φόρα ο φτωχός κύριε Ντομινικ…
Για να μείνω όμως στα δικά μας μεταφραστικά, η φράση που πριν λίγο καιρό ξεστόμισε ο αμαρτωλός “ils sont dans la merde, et ils le sont gravement” δεν είναι και πολύ κοντά σε αυτό που νομίζουμε.  Όπως πληροφορήθηκα από φίλους γαλλομαθείς, διότι η ίδια δεν κατέχω πράμα στα γαλλικά και το πιάνο, η συγκεκριμένη φράση είναι πολύ συνηθισμένη στην καθομιλουμένη και σημαίνει ακριβώς ότι μια κατάσταση είναι δύσκολη, δυσάρεστη και τέλος πάντων με δυσεπίλυτα προβλήματα. Το επίθετο δε “gravement” σημαίνει «σοβαρά». Τρία τίνα μπορεί να συμβαίνουν: πρώτον ως σεξουαλικός λαός  οι Έλληνες το μεταφράσαμε «πολύ βαθειά» για να δείξουμε συνάμα το ταπεραμέντο μας και κανα παράθυρο παραπάνω στα δελτία ειδήσεων, δεύτερον το «πολύ βαθειά» το έχουμε δικαιολογημένα συνδεδεμένο με το όνομα του Στρος Καν ειδικά και το Δ.Ν.Τ. γενικά και τρίτον πήραν φωτιά τα μεταφραστικά μηχανάκια όπου merde…σκατά!  

*Σ.τ.Μ.: Αχάριστος άνθρωπος ο Ντομινίκ! Δεν του φτάναμε τόσοι Έλληνες (δεν λέω πόσοι πριν τελειώσει η απογραφή) ήθελε και την καμαριέρα; Και τι νόμιζε; Οτι θα αντιδρούσε σαν την Jennifer Lopez στην ομότιτλη ταινία;



Τετάρτη, 11 Μαΐου 2011

Let them in!

Μετά από τόσες ημέρες απουσίας λόγω υποχρεώσεων, αναποδιών και ανάδρομου (πάνω απ’ όλα) είπα να επιστρέψω…με την επικαιρότητα! Χθες λοιπόν ξεκίνησε η απογραφή πληθυσμού, κατοικιών, επαγγελματικής και οικονομικής κατάστασης, ηλικίας,  μορφωτικού επιπέδου, αριθμού αυτοκινήτων και γκαράζ, τρόπο θέρμανσης του σπιτιού ή διάθεσης των απορριμμάτων κ.α των κατοίκων αυτής της χώρας. Οι απογραφείς λοιπόν θα μας απευθύνουν  ερωτήσεις προκειμένου να διεξαχθούν στοιχεία που δεν θα αφορούν μόνο στο πόσοι είμαστε! Τζάμπα κόπος! Δεν χρειάζονται επίσημα στοιχεία για να ξέρουμε ότι σε κάθε νοικοκυριό υπάρχει τουλάχιστον ένα άτομο που έχει μεταναστεύσει, ότι υπάρχουν ολόκληρες οικογένειες που πλήττονται από την ανεργία, ο μέσος όρος ηλικίας των κατοίκων είναι 70 και το μορφωτικό επίπεδο…πέφτει, γιατί πού καιρός, τρόπος και χρήματα για μόρφωση! Όπως και να’χει πολύ θέλω να δω τα αποτελέσματα στο τέλος ή ακόμα καλύτερα να γνωρίσω έναν απογραφέα να μου πει την εμπειρία του, που ως βαμπίρ θα ζητά άδεια να μπει στο σπίτι! Θα μείνω όμως στο γεγονός ότι τα ερωτηματολόγια της Στατιστικής Αρχής είναι μεταφρασμένα σε πολλές γλώσσες προκειμένου να απογραφούν και οι μη ελληνόφωνοι που κατοικούν στην Ελλάδα! Στο ίδιο το site της Στατιστικής Αρχής λέει: «Θα υπάρχουν διαθέσιμοι διερμηνείς καθώς επίσης και ερωτηματολόγια της Απογραφής μεταφρασμένα σε πολλές γλώσσες.» Μωρέ μπράβο…

*Σ.τ.Μ.:  Χτυπά το κουδούνι και ακούγεται μια φωνή “Qui est?”. Τι κάνει ο απογραφέας; Ενημερώνει αμέσως την Στατιστική Αρχή να στείλει τον αντίστοιχο διερμηνέα, ο οποίος είναι ήδη σε επιφυλακή;

Τρίτη, 5 Απριλίου 2011

Σκέφτομαι και Γράφω...

*Σ.τ.Μ.: Η παραπάνω είμαι μια έκθεση που έγραψα στην ΄Δ Δημοτικού με τη βοήθεια του παππού μου. Με καμάρι που ο ίδιος "είχε βγάλει" το Δημοτικό, με βοηθούσε πού και πού στα μαθήματα όταν δεν τα έβγαζα πέρα και κυρίως στα Μαθηματικά. "Μέχρι την ΄ΣΤ Δημοτικού μπορώ να σε βοηθάω, παραπάνω δεν ξέρω", μου έλεγε! Η αλήθεια είναι οτι τα κατάφερε καλύτερα και μου έμαθε πολλά παραπάνω, ακόμα και όταν εγω είχα τελειώσει πια το Δημοτικό!Όταν κατάλαβε οτι μου αρέσει περισσότερο η Γλώσσα και οχι τα Μαθηματικά που ο ίδιος αγαπούσε, ακόμα και τότε μου έλεγε "Όσες γλώσσες και να ξέρεις, σε καμία να μην μάθεις τη λέξη "βαριέμαι"! Δεν πρόκειται να τον ξεχάσω ποτέ! Καλό του ταξίδι...

Παρασκευή, 4 Μαρτίου 2011

Clear Monday!

Το θέμα των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων είναι από τα δυσκολότερα πράγματα στη μετάφραση! Αυτό ήταν που μου’ βγαλε την πίστη στην πτυχιακή μου, αυτό είναι ένα από τα βασικά ζήτημα των μεταφραστών και ακόμα και στο φροντιστήριο όταν με ρωτάνε «κυρία, πώς είναι τα κατσάβραχα στα αγγλικά;», η αλήθεια είναι ότι δυσκολεύομαι να απαντήσω! Στο βιβλίο του Umberto Eco, "Εμπειρίες μετάφρασης, Λέγοντας σχεδόν το ίδιο» (μετάφρ: Έφη Καλλαφατίδη, Ελληνικά Γράμματα, 2003) διάβασα το πιο αστείο για τη δυσκολία της μετάφρασης γενικότερα. Λέει λοιπόν, ότι απ’ όσο γνωρίζουμε ο καλός Θεός ήταν η πρώτη φορά που δημιουργούσε έναν κόσμο, αυτό στον οποίο τώρα ζούμε! Ε, λογικό είναι ό,τι κάνεις για πρώτη φορά να μην είναι τόσο καλό. Η εξάσκηση σε οδηγεί στην τελειότητα. Επομένως είναι λογικό κάποια πράγματα να μην τα υπολόγισε πολύ καλά και γι' αυτό και τα περισσότερα πράγματα στη ζωή μας είναι δύσκολα• ανάμεσά τους και η μετάφραση! Έτσι, λοιπόν, μου λέει ένας μαθητής μου: "Have a nice Clear Monday"!!! Του εξηγώ ότι δεν υπάρχει μετάφραση για την Καθαρά Δευτέρα και ότι μόνο περιγραφικά μπορούμε να το πούμε: "This is a public holiday when people like to go out and fly kites. It is always on a Monday and forty days before Easter. People don't usually eat meat on this day, but there are some types of food which are specially prepared for the occasion, such as “lagana”, “taramosalata”, “chalvas”!!!  

*Σ.τ. Μ
.:  Anyway...have a nice Clear Monday!

Δευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2011

Αριστερά!

Πριν λίγο καιρό είχα εξομολογηθεί το πόσο πολύ μου άρεσε η έκθεση με έργα του Toulouse Lautrec. Από τότε δεν έχω αφήσει έκθεση για έκθεση που υπάρχει στην πόλη και κάθε φορά βρίσκω μια αφορμή για να εμπλουτίσω το blog. Η τελευταία έκθεση λοιπόν που επισκέφτηκα ήταν αυτή που θα βρίσκεται στον πολυχώρο του Μύλου στη Θεσσαλονίκη μέχρι τις 5 Ιουνίου (προλαβαίνετε) με τίτλο «Λεονάρντο Ντα Βίντσι- Εφευρέτης και Επιστήμονας». Μόλις βγήκα από την έκθεση, ένιωσα βέβαια ένα μηδενικό, αλλά ήξερα ότι βρήκα το θέμα της επόμενης ανάρτησής μου! Ο Λεονάρντο εκτός από όλα τα σπουδαία που ήταν, μηχανικός, εφευρέτης, επιστήμονας, αρχιτέκτονας, μουσικός, ζωγράφος και πολλά άλλα, ήταν επίσης αριστερόχειρας! Οι αριστερόχειρες ήταν και πολλές φορές εξακολουθούν να είναι «στιγματισμένοι» κοινωνικά, με αποτέλεσμα οι ίδιοι οι γονείς να επιβάλλουν στα παιδιά τους όχι μόνο κατά τη γραφή αλλά και για οποιαδήποτε άλλη ενέργεια να χρησιμοποιούν το δεξί τους χέρι. Πράγμα απαράδεχτο βέβαια, αλλά τα κοινωνικά κατεστημένα είναι δύσκολο να κατατριφθούν. Στη Βρετανία μία μελέτη τη δεκαετία του 1970 βρήκε ότι περίπου το 11% των νέων  ηλικίας 15 ως 24 ετών ήταν αριστερόχειρες και μόλις το 3% των ανθρώπων από 55 ως 64 ετών, γεγονός που εξηγείται από την «κοινωνική πίεση» για τη χρήση του δεξιού χεριού. Για να περάσουμε τώρα στα λημέρια μας, οι λέξεις που υπάρχουν για τους αριστερόχειρες δεν ήταν πάντα κολακευτικές. Κάποιες από αυτές απλώς ουδέτερες, κάποιες με αρνητικό πρόσημο. Ζερβοχέρης, ζερβός ή ζερβής είναι κάποιες από αυτές που υπάρχουν στο ελληνικό λεξιλόγιο. Η λέξη ζερβός μάλιστα ετυμολογείται από το «ζαρβός» και αυτό από το «ζαβός» = στρεβλός, λοξός, ανάποδος, ανάπηρος, ιδιότροπος. Οι λόγιες αγγλικές λέξεις sinistral και sinistrality, συνώνυμες των «αριστερόχειρας» (left-handed) και «αριστεροχειρία» (left-handedness) αντίστοιχα, προέρχονται από τη λατινική λέξη sinestra = αριστερός, από την οποία ετυμολογείται και η αγγλική λέξη sinister = δυσοίωνος, μοχθηρός, απαίσιος, απειλητικός. Επισής σε πολλές γλώσσες η λέξη «δεξιά» είναι συνώνυμο της ορθότητας, της αυθεντία και της δικαιοσύνης, όπως recht στη γερμανική, droit στη γαλλική, derecho στην ισπανική, direito στην πορτογαλική, ενώ η ρίζα prav στις περισσότερες σλαβικές γλώσσες χρησιμοποιείται σε λέξεις που δηλώνουν ορθότητα ή δικαιοσύνη. Το δεξί χέρι εξάλλου έχει ιστορικά συνδεθεί με την επι-δεξιότητα: και η αγγλική λέξη dexterity = επιδεξιότητα προέρχεται από τη λατινική λέξη dexter = δεξιόχειρας. Στην εβραϊκή, τη σημιτική αλλά και σε άλλες γλώσσες της περιοχής της Μεσοποταμίας, ο όρος «χέρι» ήταν σύμβολο ισχύος, ενώ το αριστερό χέρι θεωρούνταν σύμβολο της κακοτυχίας και της θεϊκής τιμωρίας. Ο Σταυρός γίνεται με το δεξί χέρι από τους Χριστιανούς, ενώ σε μουσουλμανικές και άλλες κοινωνίες ο καθαρισμός των οπισθίων μετά την αφόδευση συνίσταται να γίνεται με το αριστερό χέρι ακόμα και για τους δεξιόχειρες, ώστε να μη «μιανθεί» το «καλό χέρι». Στη σουηδική γλώσσα, vänster σημαίνει αριστερά, ενώ ο όρος vänsterprassel σημαίνει απιστία, μοιχεία, ζαβολιά. Και όλα αυτά ήταν ελάχιστα σε σχέση με όσα στοιχεία βρήκα για τους "χαρακτηρισμούς" των αριστερόχειρων σε διάφορες γλώσσες...

*Σ.τ.Μ.: Λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα έκανε στη διάρκεια της ζωής του ο Λεοντάρντο Ντα Βίντσι, ευτυχώς που δεν ήταν δεξιόχειρας!!!

Κυριακή, 27 Φεβρουαρίου 2011

Επιστολές σε Έναν Νεαρό Ποιητή...


Βόρπσβεντε κοντά στη Βρέμη
16 Ιουλίου 1903

Πριν από δεκαπέντε ημέρες εγκατέλειψα πολύ κουρασμένος και άρρωστος το Παρίσι για να ταξιδέψω σε μια μεγάλη πεδιάδα του Βορρά, όπου η απεραντοσύνη, η γαλήνη και ο ουρανός της θα μου ξανάδιναν πάλι την υγεία μου. Όμως βρέθηκα μέσα σε ατελείωτες βροχές, που μόνο σήμερα υποχώρησαν επιτρέποντας να φανεί λίγο φως πάνω από τούτο τον ανεμοδαρμένο τόπο· εκμεταλλεύομαι λοιπόν αυτό το πρώτο φωτεινό διάλειμμα, για να σας απευθύνω έναν χαιρετισμό, αγαπητέ κύριε.
Φίλτατε κύριε Κάπους. Άργησα πάρα πολύ να σας απαντήσω, αλλά δεν ξέχασα το γράμμα σας – αντίθετα. Ήταν από εκείνα που μπορείς να ξαναδιαβάσεις όταν τα βρεις ανάμεσα σε άλλα και τώρα σας πλησίασα ακόμη περισσότερο. Μιλώ για την επιστολή σας της 2ας Μαϊου – τη θυμάστε ασφαλώς. Τώρα που τη διαβάζω μέσα στην ησυχία της απομακρυσμένης περιοχής όπου βρίσκομαι, με συγκινεί η ανησυχία σας για τη ζωή ακόμη περισσότερο απ’ ότι στο Παρίσι, όπου όλα ηχούν και σβήνουν διαφορετικά λόγω του υπερβολικού θορύβου που κάνει να δονείται το καθετί. Εδώ όπου με αγκαλιάζει μια θαυμάσια, μεγαλειώδης φύση, που τη διασχίζουν οι θαλάσσιοι άνεμοι, αναλογίζονται οτι κανείς άνθρωπος δεν μπορεί να σας δώσει απαντήσεις σ' εκείνα τα ερωτήματα και τα αισθήματα, που ζουν τη δική τους ζωή μέσα στα βάθη τους· γιατί ακόμα και οι καλύτεροι των ανθρώπων προδίδονται από τις λέξεις όταν αυτές σημαίνουν κάτι τόσο λεπτό ή αδύνατο να εκφραστεί. παρ’ όλ’ αυτά πιστεύω πως δεν πρέπει να μείνετε χωρίς κάποια λύση αν εμμένετε σε πράγματα που μοιάζουν με όσα ξεκουράζουν τη στιγμή αυτή τα μάτια μου. Εάν στραφείτε προς τη φύση, σε ό, τι απλό κρύβει μέσα της, στα πολύ μικρά πράγματα που μόλις διακρίνονται και που εντελώς άξαφνα μπορεί να γίνουν μεγάλα ή απροσμέτρητα· εάν αγαπήσετε τα ασήμαντα και με τρόπο ταπεινό προσπαθήσετε σαν υπηρέτης να κερδίσετε την εμπιστοσύνη όλων αυτών που φαίνονται φτωχά: τότε τα πάντα θα γίνουν ευκολότερα, αρμονικότερα και τρόπον τινά πιο συμφιλιωμένα, όχι στο μυαλό σας που θα πισωπατήσει απορημένο, αλλά στα ενδόμυχα της συνείδησής σας, που θα αφυπνίσθεί και θα γνωρίσει. Είστε τόσο νέος, τόσο πρωτόβγαλτος σε όλα! Θα ήθελα λοιπόν να σας παρακαλέσω με όλη μου τη δύναμη, αγαπητέ κύριε, να κάνετε υπομονή για ό,τι παραμένει άλυτο στην καρδιά σας και να επιχειρήσετε να αγαπήσετε τις ίδιες σας τις ερωτήσεις, σαν να ήταν καλοκλειδωμένα δωμάτια ή βιβλία που είναι γραμμένα σε μια εντελώς άγνωστη γλώσσα. Μην προσπαθήσετε να βρείτε τώρα τις απαντήσεις που είναι αδύνατον να σας δοθούν, γιατί δεν θα μπορούσατε να τις ζήσετε. Αυτό που έχει σημασία είναι να ζήσετε το καθετί! Ζωή είναι τώρα οι ερωτήσεις σας…
………


Δικός σας
Ράϊνερ Μαρία Ρίλκε

*Σ.τ.Μ.:  «Επιστολές σε έναν νεαρό ποιητή» του Ράϊνερ Μαρία Ρίλκε, του σημαντικότερου ποιητή της γερμανόφωνης λογοτεχνίας του 20ου αιώνα, σε απίστευτη μετάφραση και επίμετρο του Αλέξανδρου Ίσαρη από τις εκδόσεις Αρμός. Το παραπάνω ήταν μόνο ένα απόσπασμα…  



Κυριακή, 20 Φεβρουαρίου 2011

Ό,τι καλύτερο...μετά τη μαμά!

Με αφορμή διάφορες Παγκόσμιες Μέρες…θυμάμαι ότι σε αυτό εδώ το blog έχουμε αναφερθεί στα αρνητικά αισθήματα που τρέφουμε γι’ αυτές. Στις 21 Φεβρουαρίου όμως είναι η  Παγκόσμια Hμέρα Μητρικής Γλώσσας και σίγουρα δεν υπήρχε περίπτωση να την αφήσουμε να περάσει έτσι. Η Παγκόσμια Ημέρα Μητρικής Γλώσσας, καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση της UNESCO το Νοέμβριο του 1999 με αφορμή τη σφαγή της Ντάκα στις 12 Φεβρουαρίου του 1952, όταν φοιτητές του Ανατολικού Πακιστάν (σημερινό Μπαγκλαντές) ξεσηκώθηκαν προκειμένου να εμποδίσουν την κατάργηση της γλώσσας τους «Μπενγκαλί» και την υιοθέτηση της επίσημης «Ουρντού». Η διαμαρτυρία τους πνίγηκε στο αίμα. Θυμηθήκαμε, όμως, το περιστατικό αρκετά χρόνια μετά, μόλις το 2000 και από τότε το θυμόμαστε πάντα το δεύτερο μήνα κάθε νέου έτους. Να γιατί είναι "τρελές" οι Παγκόσμιες Ημέρες! Στο σημείο, όμως που θα ήθελα να μείνω είναι ότι σύμφωνα με έρευνες η μητρική γλώσσα «γράφεται» μέσα μας ακόμα από τη στιγμή που θα πρωτοεγκατασταθούμε στη μήτρα της μαμάς μας!
Οι επιστήμονες κατέληξαν σε αυτό το συμπέρασμα, αφού πρωτίστως κατέγραψαν και ανέλυσαν το κλάμα 60 νεογέννητων, τριών ως πέντε ημερών, τα μισά από τα οποία είχαν γερμανόφωνους γονείς, ενώ τα υπόλοιπα γαλλόφωνους. Ανακάλυψαν, λοιπόν, εμφανείς διαφορές ανάλογα με τη μητρική γλώσσα του κάθε βρέφους. Τα βρέφη των γερμανόφωνων έκλαιγαν ακολουθώντας έναν συγκεκριμένο τονισμό, ο οποίος παρουσίαζε σταδιακή ύφεση, ενώ αντιθέτως τα βρέφη των γαλλόφωνων ακολουθούσαν έναν τονισμό, ο οποίος συνεχώς αυξανόταν, χαρακτηριστικά τα οποία συνάδουν, σύμφωνα πάντα με τους ειδικούς, με τη γερμανική και τη γαλλική γλώσσα αντιστοίχως. Η έρευνα αυτή έδειξε όχι μόνο ότι η μητρική γλώσσα εγγράφεται από τη βρεφική μας ηλικία αλλά και ότι ταυτίζεται με τη συναισθηματική μας γλώσσα, καθώς στην μητρική μας εκφράζουμε τα πιο κρυφά μας μυστικά, τις πιο λεπτές ψυχικές μας εκφάνσεις αλλά και σε αυτήν τη γλώσσα...μιλάμε με τον εαυτό μας, όσες γλώσσες κι αν ξέρουμε ή μαθαίνουμε στην ενήλικη ζωή. Η UNESCO τονίζει ότι σχεδόν οι μισές από τις ομιλούμενες σήμερα γλώσσες κινδυνεύουν να περιοριστούν ή ακόμα και να εξαφανιστούν σε πολλά σημεία του πλανήτη ενώ η UNICEF στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που προώθησε στον ΟΗΕ, αναφέρει ρητά το ζήτημα σεβασμού προς τη μητρική γλώσσα κυρίως στα Άρθρα 29 και 30:
Άρθρο 29 - Στόχοι της Εκπαίδευσης
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη συμφωνούν ότι η εκπαίδευση του παιδιού πρέπει να αποσκοπεί:
.................
γ) Στην ανάπτυξη του σεβασμού για τους γονείς του παιδιού, την ταυτότητά του, τη γλώσσα του και τις πολιτιστικές του αξίες, καθώς και του σεβασμού του για τις εθνικές αξίες της χώρας στην οποία ζει, της χώρας από την οποία μπορεί να κατάγεται και για τους πολιτισμούς που διαφέρουν από το δικό του.
.................
Άρθρο 30 - Παιδιά μειονοτήτων
Στα κράτη όπου υπάρχουν εθνικές, θρησκευτικές γλωσσικές μειονότητες ή πρόσωπα αυτόχθονης καταγωγής, ένα παιδί αυτόχθονας ή που ανήκει σε μία από αυτές τις μειονότητες δεν μπορεί να στερηθεί το δικαίωμα να έχει τη δική του πολιτιστική ζωή, να πρεσβεύει και να ασκεί τη δική του θρησκεία ή να χρησιμοποιεί τη δική του γλώσσα από κοινού με τα άλλα μέλη της ομάδας του.

Εννοείτε πως είναι πολλές οι περιπτώσεις, όπου δεν υπάρχει ίχνος σεβασμού προς τις μητρικές γλώσσες ή τις μειονοτικές-περιφερειακές. Άλλωστε, λόγω σχετικού περιστατικού καθιερώθηκε και η εν λόγω Παγκόσμια Ημέρα! Αλλά, από την άλλη πολλές φορές η προστασία μιας γλώσσας καταντά υπερ-προστασία, με την αρνητική έννοια. Ξεχνάμε δηλαδή ότι η γλώσσα δεν παύει να εξελίσσεται και οτιδήποτε νέο σε αυτήν το θεωρούμε πρόβλημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Κίνα, όπου πλέον απαγορεύεται σε εφημερίδες, εκδότες και ιστοσελίδες να χρησιμοποιούν ξένες λέξεις, ξένα ακρωνύμια, συντμήσεις λέξεων καθώς και τα περίφημα Chinglish!

*Σ.τ.Μ.: Όσες είστε σε ενδιαφέρουσα (και είστε πολλές, αν λάβω ως δείγμα το κοινωνικό μου περιβάλλον) μην σκέφτεστε σε τι κόσμο θα φέρετε τα παιδιά σας. Τώρα είναι αργά! Η «πρωτο-εγκατάσταση» του εμβρύου στη μήτρα έχει γίνει! Αρχίστε με αφηγήσεις παραμυθιών, απαγγελίες ποιημάτων, αρχαίους συγγραφείς (οι Όρνιθες του Αριστοφάνη θα ήταν καλή αρχή για τα μωρά σας) με καθαρή και μπάσα φωνή, η οποία θα διαπερνά τα τοιχώματα της μήτρας! Τους Μπαμπινιώτηδες της νέας γενιάς θα φέρετε στον κόσμο! Καλή Λευτεριά!

Δείτε περισσότερα:

Παρασκευή, 18 Φεβρουαρίου 2011

Της Γλώσσας Ρόδι και Ροδάνι...

«Τα δυο αδέρφια συνήθιζαν να παίζουν με μια υδρόγειο σφαίρα. Καθώς τη στριφογύριζαν και τη στριφογύριζαν, με κλειστά μάτια, σημάδευαν με το δάχτυλό τους ένα σημείο. Και εάν τύχαινε το σημείο εκείνο να είναι το Πεκίνο ή η Μαδαγασκάρη ή το Μεξικό, τότε έψαχναν στις βιβλιοθήκες να βρουν βιβλία με ιστορίες για τον τόπο που διάλεξαν.
Αγαπούσαν το διάβασμα. Το χαίρονταν. Το φως στο παραθύρι τους ήταν αναμμένο ως αργά το βράδυ. Με το «φως» των βιβλίων βρέθηκαν να περπατούν στο σινικό τείχος στην Κίνα, ν’ ακούν το τραγούδι του ωκεανού παρέα με τους Βίκινγκς, να ζουν δίπλα στις πυραμίδες της αρχαίας Αιγύπτου, να γλιστρούν με το έλκηθρο στις παγωμένες λίμνες συντροφιά με τους Εσκιμώους, να παίρνουν μέρος στους αγώνες της αρχαίας Ολυμπίας, να στεφανώνονται μ’ ένα κλωνάρι αγριελιάς.
Όταν τα έπαιρνε ο ύπνος, τα παραμύθια, οι ιστορίες, οι θρύλοι, οι τόποι, οι συγγραφείς, οι ήρωες μπερδεύονταν στα όνειρά τους, καθώς έρχονταν να τους νανουρίσουν απαλά: Ο Αίσωπος διηγιόταν τους μύθους του στη Σεχραζάτ από το πιο ψηλό σημείο του πύργου του Άιφελ, ο Χριστόφορος Κολόμβος άκουγε τον Τομ Σόγερ να του λέει τις σκανταλιές του σ’ ένα ποταμόπλοιο του Μισσισσιπή, η Αλίκη ταξίδευε στη χώρα των θαυμάτων μέσα σ’ ένα έλκηθρο συντροφιά με τη Μαίρη Πόπινς, ο Άντερσεν έλεγε τα δικά του παραμύθια στην αράχνη Ανάνσε έξω από την πυραμίδα.
Το παιχνίδι με την υδρόγειο σφαίρα σε συνδυασμό με τα βιβλία διασκέδαζε αφάνταστα τα δυο αδέρφια, γιατί δεν τελείωνε ποτέ. Είχανε βρει έναν τρόπο να γίνουν θαλασσοπόροι κι εξερευνητές μέσα από τις σελίδες τους. Με το «φως» τους κατακτούσαν τον πλανήτη, ζούσαν διάφορους πολιτισμούς, διάφορες ςποχές, θαύμαζαν την ποικιλία τους. με λίγα λόγια, συναντούσαν τη ζωή στο μεγάλο κόσμο, έξω από την μικρή τους καμαρούλα. Πετούσαν παντού, ταξίδευαν παντού, ονειρεύονταν.

Και βέβαια ξεχνούσαν να κλείσουν το φως!

-    Παιδιά, πότε επιτέλους θα κοιμηθείτε; τους φώναζαν οι γονείς τους. Είναι αργά. Σβήστε το φως!

-    Δεν μπορούμε, τους απαντούσαν. Το «φως» των βιβλίων δε σβήνει ποτέ.»


Αγγελική Βαρελά, περιοδικό «Ερευνητές», Η Καθημερινή, 3/4/04


*Σ.τ.Μ.: Υπό τον τίτλο «Ο μαγικός κόσμος των βιβλίων», βρήκα το παραπάνω απόσπασμα στο βιβλίο της Γλώσσας της Έ Δημοτικού. Το ακόμα πιο ωραίο είναι οτι το βιβλίο απ’ έξω γράφει:  «Της Γλώσσας Ρόδι και Ροδάνι»!Τι γλυκό...

Κυριακή, 6 Φεβρουαρίου 2011

Belle Époque...

Μετά από αρκετές μέρες απουσίας, βρήκα τον χρόνο επιτέλους να επιστρέψω στην αγαπημένη μου συνήθεια. Ο βασικός λόγος όμως που με έκανε να μην χάσω λεπτό και να μην θέλω δεύτερη σκέψη, παρά να κάτσω στον υπολογιστή μου και να γράψω ήταν η σημερινή μου επίσκεψη στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το επισκέφτηκα για να δω την έκθεση με έργα του Toulouse Lautrec. Δεν ήξερα ποιό έργο να πρωτοκοιτάξω! Διάβαζα και ξαναδιάβαζα τις πληροφορίες, που πλαισίωναν τα έργα του, προκειμένου να συγκρατήσω όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες. Πολύ ιδιαίτερη φυσιογνωμία ο κύριος Lautrec, από αριστοκρατική οικογένεια και μάλιστα από γονείς που συνδέονταν με συγγένεια πρώτου βαθμού, με αποτέλεσμα ο μικρός αδερφός του να πεθάνει λίγο μετά τη γέννηση του και ο ίδιος ο Lautrec να βασανίζεται σε όλη του τη ζωή, λόγω γενετικών ανωμαλιών. Προκειμένου να μείνει η περιουσία στην ίδια οικογένεια, ποιος νοιαζόταν για αιμομιξίες! Τα πόδια του σταμάτησαν να αναπτύσσονται φυσιολογικά με αποτέλεσμα το ύψος του να φτάνει μόλις το 1.5 μέτρο. Εξαιτίας αυτής της ανωμαλίας στη σωματική του διάπλαση, αδυνατούσε να ακολουθήσει μία συμβατική κοινωνική ζωή, γεγονός που πιθανώς λειτούργησε καταλυτικά στο να αφοσιωθεί στη ζωγραφική. Κι ενώ οι ορμές και το πάθος του ξεχείλιζαν, ήταν σε κάθε περίπτωση δύσκολο να συμφιλιωθεί με την εμφάνισή του. Στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του αντιμετώπισε πρόβλημα αλκοολισμού και τελικά πέθανε σε ηλικία 37 ετών, έχοντας προσβληθεί από σύφιλη. Αυτά ήταν εν ολίγοις όσα διάβασα, ή έστω όσα έμειναν στο μυαλό μου. Όποια πληροφορία υπήρχε στα ελληνικά υπήρχε και στα γαλλικά κι εγώ διάβαζα και τα δυο. Το θέμα όμως είναι ότι…γαλλικά δεν ξέρω! Και έτσι το πήρα απόφαση! Θα μάθω γαλλικά! Η γαλλική γλώσσα ανήκει στις ρομανικές γλώσσες, ενώ 600 περίπου εκατομμύρια άνθρωποι έχουν τα γαλλικά ως μητρική, πρώτη ή δεύτερη γλώσσα. Το 2006 ήταν η 4η ομιλούμενη γλώσσα στον κόσμο με 520 εκατομμύρια ομιλητές. Λαμβάνοντας υπόψη το προφανές, η αύξηση αυτή δικαιολογείται κυρίως από την φρενήρη πληθυσμιακή αύξηση των αφρικανικών χωρών, όπου κατά βάση ομιλείται η γαλλική λόγω αποικιοκρατίας. Η Ελλάδα ανήκει στην Παγκόσμια Οργάνωση Γαλλοφωνίας (OIF), τα γαλλικά είναι μία από τις δύο γλώσσες εργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παραδοσιακά η γλώσσα της διπλωματίας καθώς και δεύτερη ξένη γλώσσα διδασκαλίας στα σχολεία όλης της Ευρώπης μετά τα αγγλικά. Επίσης, είναι επίσημη γλώσσα για τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή, τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, η μόνη επίσημη γλώσσα για την Παγκόσμια Ταχυδρομική Ένωση και η γλώσσα εργασίας των περισσότερων φοιτητών στο Τμήμα Ξένων Γλωσσών Μετάφρασης και Διερμηνείας…


















*Σ.τ.Μ.: Όλα τα παραπάνω τα ήξερα, αλλά ποτέ δεν είχα σε «εκτίμηση» τα γαλλικά. Και τελικά με ενέπνευσε ο Lautrec, η Belle Époque, τα καμπαρέ, οι οίκοι ανοχής και τα ελαφρά ήθη του Παρισιού του 19ου αιώνα; Pourqui pas? 

Η έκθεση θα διαρκέσει ως 27 Φεβρουαρίου
Info:   http://www.tf.auth.gr/teloglion/default.aspx?lang=el-GR&loc=1&&page=558&eventid=540

Τρίτη, 4 Ιανουαρίου 2011

"Ανοίξαμε...και σας περιμένουμε"

Το 2011 είναι πλέον παρόν και νέες μέρες ξημερώνουν! Νέες αλλά και διαφορετικές συνάμα για τον καθένα μας! Η μόνη ομοιότητα είναι ότι όλοι μας θα πούμε το ψωμί…ψωμάκι και θα μπούμε στην διαδικασία να «ανοίξουμε» και να περιμένουμε, αφού μέχρι σήμερα τουλάχιστον 160 είναι τα επαγγέλματα, τα οποία προστατεύονται από κάθε είδους νομοθετήματα και χαρακτηρίζονται «κλειστά»! Από αυτή την λίστα των κλειστών επαγγελμάτων δεν θα μπορούσαν να λείπουν φυσικά οι μεταφραστές! Κι αναρωτιέμαι πώς μέχρι τώρα οι μεταφραστές συμπεριλαμβάνονταν στους «κλειστούς» επαγγελματίες, αφού από μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων δεν αναγνωρίζονταν καν ως επαγγελματίες και η μετάφραση μπορούσε να γίνει και να θεωρείται μάλιστα και «επίσημη» από την μικρή ξαδερφούλα του καθενός που μόλις πήρε το lower και άρα ξέρει αγγλικά! Αν μέχρι τώρα που το επάγγελμα του μεταφραστή ήταν «κλειστό» ίσχυαν οι παραπάνω όροι, τι θα γίνει όταν το επάγγελμα «ανοίξει»; Οι ειδικοί, λένε, ότι αυτοί οι περιοριστικοί όροι που υπήρχαν στην άσκηση συγκεκριμένων επαγγελμάτων προστάτευαν τη δουλειά κάποιων. Από την άλλη όμως, αποτελούν τροχοπέδη για την είσοδο νέων επαγγελματιών στην αγορά εργασίας και σαφώς θα έχουν και τα ανάλογα αποτελέσματα στην εισαγωγή νέων φοιτητών σε ΤΕΙ και Πανεπιστήμια. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών η προώθηση όλων αυτών των διαρθρωτικών αλλαγών στην άσκηση των εν λόγω επαγγελμάτων θα οδηγήσει στην αύξηση του εθνικού εισοδήματος κατά 10%. Και εν μέσω κρίσης, συχνών επισκέψεων της τρόικας και απαραίτητων θυσιών λόγω μνημονίου, το παραπάνω συμπέρασμα της έρευνας αρκεί για να οδηγηθούμε στο «άνοιγμα»! Λεφτά να μαζέψουμε να ξεχρεώσουμε τους "μεγαλοευεργέτες" μας και τις συνέπειες των αλλαγών…τις γράφουμε στα παλιά μας τα παπούτσια! 

*Σ.τ.Μ
.: Για μια ακόμα φορά θα σκεφτούμε θετικά και θα υπενθυμίσουμε σε όλους ότι οι μεταφραστές δεν μπαίνουν σε καλούπια! Από τη φύση του το επάγγελμα είναι το πιο «ανοιχτό» του κόσμου! Δεν γνωρίζει σύνορα και γεωγραφικούς ή μη περιορισμούς και δεν είναι διακόπτης για να «ανοιγοκλείνει» (όπως και η επαγγελματική ζωή όλων)! Υπάρχει, για να κάνει τους ανθρώπους από όλες τις χώρες να συνεννοούνται και όχι για να βγάλει το φίδι από την (οικονομική) τρύπα…μιας μόνο χώρας!
Καλή χρονιά με «ανοιχτά» μυαλά!