*Σ.τ.Μ: Σημείωμα της Μεταφράστριας

Η επιλογή του ονόματος του blog είναι ένας τρόπος απόδοσης φόρου τιμής στους αφανείς ήρωες, στους άγνωστους μεταφραστές, που πάντα μένουν στο περιθώριο. Σε αυτούς που το έργο τους συνήθως δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το όνομά τους δεν αναφέρεται συχνά. Σε όλους αυτούς, που για πολλούς πρέπει να ξέρουν τα πάντα, αλλά για τους περισσότερους δεν κάνουν τίποτα. Είναι μια απάντηση στην ερώτηση: «Με τί ασχολείσαι; Α! Το σπούδασες;» και σε σχόλια τύπου: «Σιγά, μωρέ τη δουλειά! Ανοίγεις λεξικό, βρίσκεις λέξη, κλείνεις λεξικό». Η μετάφραση είναι πολλά παραπάνω από λεξικά και ηλεκτρονικά προγράμματα και η δουλειά του μεταφραστή δεν περιορίζεται στο τέλος μια σελίδας υπό το σύμβολο Σ.τ.Μ! Κι αν για πολλούς, οι μεταφραστές είναι «αόρατοι», εδώ συμμεριζόμαστε την άποψη του M. Serres για τους μεταφραστές, σύμφωνα με την οποία, οι μεταφραστές πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της συντροφιάς των αγγέλων και να μην ξεχνούν ότι ... les pires Anges se voient; les meilleurs disparaissent…(οι χειρότεροι άγγελοι είναι ορατοί, οι καλύτεροι εξαφανίζονται). Με αυτό το blog θα εξαφανιστούμε σίγουρα, παναπεί θα γίνουμε καλύτεροι!

*Σ.τ.Μ.: Κι αν νομίζετε ότι σ’ αυτό το blog θα βρείτε μόνο Μεταφραστικά, γελιέστε! Σε αυτή την πόλη των Αγγέλων…ο Θεός είναι η Γλώσσα, την οποία και θα υμνούμε! ΕυΛόγησον!

Τετάρτη, 22 Δεκεμβρίου 2010

Οι Ασημένιες Λεύκες


Πρέπει να σκορπίσουμε τ’ άρωμα
Που κλείνουν οι ψυχές μας!
Πρέπει όλα να’ ναι τραγούδια,
Όλα φως και καλοσύνη.

Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα – Οι Ασημένιες Λεύκες

*Σ.τ.Μ.: Αν μη τι άλλο…είναι Χριστούγεννα!

Τετάρτη, 15 Δεκεμβρίου 2010

Once upon a time...

Για τους πιο πιστούς τα Χριστούγεννα σημαίνουν εκκλησιαστικές συναθροίσεις προς τιμή της γέννησης του Θεανθρώπου, για τα καταστήματα σημαίνουν υπερκαταναλωτισμό, για τα παιδιά σημαίνουν γλυκά και διακοπές και για τους δασκάλους σημαίνουν κλειστά σχολεία. Στο δικό μου μυαλό, οι γιορτές των Χριστουγέννων συνδέονται με δυο πράγματα: τα παραμύθια και τα μελομακάρονα. Λόγω του αντικειμένου του blog τα μελομακάρονα τ' αφήνω για τον Μαμαλάκη ή για κάθε master chef που κυκλοφορεί στην τηλεόραση και καταπιάνομαι με τα παραμύθια. Τα παραμύθια, λοιπόν, ως είδος ανήκουν στην προφορική λογοτεχνία και σε γενικές γραμμές αποτελούν μια σύντομη ιστορία, η οποία καταλήγει σε κάποιο ηθικό δίδαγμα. Άλλωστε η ίδια η λέξη «παραμύθι» προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη "παραμύθιον" που σημαίνει "παραίνεση". Ίσως να δημιουργήθηκαν (λέω τώρα, χωρίς να το' χω διασταυρώσει) για να προσφέρουν παρηγοριά στους ανθρώπους μέσα από τα ηθικά διδάγματά τους, αφού η λέξη «παραμυθία» (πολύ κοντά ηχητικά στη λέξη «παραμύθι» )σημαίνει «παρηγοριά». Από την λαϊκή και προφορική παράδοση τα παραμύθια αποτυπώθηκαν σε χαρτί και έτσι περνούν από γενιά σε γενιά. Η Χιονάτη, η Σταχτοπούτα, ο Πινόκιο, τα τρία Γουρουνάκια και τόσα άλλα, είναι παραμύθια που όλοι γνωρίζουμε. Αλλά υπάρχουν σαφώς και παραμύθια που προέρχονται από συγκεκριμένες χώρες ή περιοχές και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της λαΐκής κουλτούρας. Συγγενές με το μύθο και το θρύλο, το παραμύθι ... είναι φαντασία, επινόηση, αλληγορία. Τα μαγικά δέντρα ζωντανεύουν, οι πέτρες και τα πουλιά μιλούν και οι χαρακτήρες των αόρατων βασιλείων γίνονται ήρωες στο μυαλό μικρών και μεγάλων παιδιών. Η λογική μένει έξω από τις εικονογραφημένες σελίδες και η πραγματικότητα συγχέεται με νεράιδες, ξωτικά και μεταφυσικές καταστάσεις.
Τα Χριστουγεννιάτικα παραμύθια μάλιστα έχουν άλλη γλύκα! Θυμίζουν τζάκι, κουβερτούλα και τη γιαγιά δίπλα να ψήνει κάστανα και να λέει ιστορίες.
Έψαξα να σας παρουσιάσω ένα ιδιαίτερο παραμύθι. Μέχρι την Παραμυθιά του Ν. Θεσπρωτίας ταξίδεψα για να δω αν εκτός από το όνομα έχει και τη χάρη. Δεν βρήκα κάτι χριστουγεννιάτικο και συνάμα ξεχωριστό! Αυτό που τελικά μου τράβηξε την προσοχή είναι η εξής εναλλακτική πρόταση με τίτλο "Το Πνεύμα της Πραγματικής Ανταγωνιστικότητας"! Enjoy: http://users.softlab.ece.ntua.gr/~bxb/pub2/neoview12.pdf

*Σ.τ.Μ.: Φέτος τα Χριστούγεννα βρείτε…την κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστε κλώτσο να γυρίσει, παραμύθι ν’ αρχινήσει!

Τρίτη, 14 Δεκεμβρίου 2010

Κόκκινα, κίτρινα, πράσινα, μπλε!

Μια βόλτα στην πόλη και τα μάτια μας θολώνουν. Μπερδεύονται από τα κόκκινα, κίτρινα, πράσινα, μπλε φωτάκια που στολίζουν μπαλκόνια, παράθυρα, πόρτες, πέργκολες, κολώνες κ.τ.λ. Για να μην μιλήσω για τη μανία με τους Αι Βασίληδες που σκαρφαλώνουν σε μπαλκόνια και τζάκια. Και να πω ότι η όλη ιστορία έχει κάποιο αισθητικό αποτέλεσμα; Καλά θα’ ταν! Φαντάζομαι πως το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι τα φωτάκια αυτά λαμποκοπούν σε διάφορα χρώματα και τότε απομακρυνόμαστε ακόμα περισσότερο από το αισθητικό αποτέλεσμα! Ας συνεννοηθούν τουλάχιστον οι κάτοικοι των πολυκατοικιών ώστε να στολίζουν ομοιόμορφα! Το βλέμμα ψηλά και παντού κόκκινα, κίτρινα, πράσινα, μπλε φωτάκια, το βλέμμα χαμηλά και κόκκινα, κίτρινα, πράσινα, μπλε σταράκια! Καμία πρωτοτυπία βρε αδερφέ!
Η γλωσσική ποικιλομορφία όμως είναι εδώ για να φέρει τη διαφοροποίηση! Όλα αυτά τα χρώματα, που ακτινοβολούν τα λαμπιόνια στις ελληνικές, εν προκειμένω, γειτονιές δεν θα μπορούσαν να περιγραφούν επακριβώς από ομιλητές άλλων γλωσσών. Οι Ιταλοί έχουν τρεις λέξεις για το μπλε: celeste, azzurro και blu, ενώ στα Σουαχίλι δεν υπάρχει καμία. Γι’ αυτό και η γλώσσα δανείστηκε από τα αγγλικά το bulu. Οι αρχαίοι Ελληνες δεν είχαν λέξη για το μπλε, ενώ ακόμη και στο Μεσαίωνα δεν υπήρχε αγγλική λέξη για το πορτοκαλί.
Σήμερα, αν και ξεχωρίζουμε εκατομμύρια αποχρώσεις, είτε με γυμνό μάτι είτε μέσα από την οθόνη του υπολογιστή, το λεξιλόγιό μας ακόμη δεν έχει περιλάβει περισσότερα από τριάντα χρώματα (το κομοδινί δεν είναι χρώμα). Αυτό που σε πρώτη φάση συμβαίνει, είναι η κάθε γλώσσα αν δεν δανείζεται, να παρομοιάζει. Έτσι λέμε "το χρώμα τ' ουρανού, της θάλασσας, της άμμου" κ.τ.λ. ή έχουμε ως βάση πρώτα απ’ όλα καρπούς (βυσσινί, δαμασκηνί, λεμονί, σάπιο μήλο) ή προϊόντα της γης (χρυσαφί, ασημί, αμέθυστος, κεχριμπάρι). Αυτό όμως που σίγουρα συμβαίνει είναι ότι οι λέξεις των χρωμάτων αφομοιώνονται από τους λαούς με αυστηρή σειρά και αποτελούν έναν ιδιαίτερο τρόπο μελέτης των γλωσσών, που εκτός των άλλων τονίζουν την ομορφιά της διαφορετικότητας!


*Σ.τ.Μ.: …χωρίς λεφτά, χωρίς επιδόματα, δώρα και χριστουγεννιάτικες εξορμήσεις, μάλλον θα καταλάβουμε το πνεύμα των Χριστουγέννων από τον ακόμα πιο τσιμπημένο λογαριασμό της ΔΕΗ!
Δείτε το βιντεάκι στην αρχική σελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος, το οποίο μας προτρέπει να κάνουμε οικονομία στο ρεύμα!χαχαχαχαχααχχ!:http://www.ypeka.gr/

Τετάρτη, 8 Δεκεμβρίου 2010

Σύνδρομο Ξένης Προφοράς!

Σε προηγούμενο post άφησα τον εαυτό μου να εκφραστεί ελεύθερα και μέσα από έναν στοίχο δήλωσα ότι πολλές φορές η ενασχόληση με τις γλώσσες με κάνει και Φοβάμαι! Γιατί ποτέ δεν είσαι σίγουρος, γιατί ποτέ η ενασχόληση αυτή δεν θα ολοκληρωθεί ώστε να νιώσεις την ικανοποίηση. Ευτυχώς ή δυστυχώς δεν τελειώνουν όλα μόλις πάρεις το δώρο από τη γιαγιά σου επειδή πήρες το Lower. Ίσως το post εκείνο ήταν ένας τρόπος να αντιμετωπίσω τη φοβία μου. Έτσι δεν λένε; Ο έρωτας με έρωτα περνάει και ο φόβος με φόβο αντιμετωπίζεται! Το εκμυστηρεύεσαι, το μοιράζεσαι και συνεχίζεις με περισσότερη δύναμη! Η άποψη όμως ότι η γλώσσα θέλει χρόνο και κόπο ή αλλιώς αίμα, δάκρυα κι ιδρώτα αληθεύει. Δεν γίνεται από τη μια στιγμή στην άλλη να ξέρεις, όχι άπταιστα, γιατί αυτό έτσι κι αλλιώς δεν γίνεται, αλλά να ξέρεις καλά μια γλώσσα. Δεν γίνεται να αποφασίζεις το Σαββατοκύριακο να το περάσεις αγκαλιά με το εγχειρίδιο «Οι πρώτες σου λέξεις στα κινέζικα» και τη Δευτέρα να μπορείς να κάνεις παζάρια για τη μπλούζα που θέλεις στο κινέζικο της γειτονιάς σου στη μητρική του πωλητή! Δεν γίνεται να πέφτεις για ύπνο λέγοντας «καληνύχτα» στα ελληνικά και το άλλο πρωί να ξυπνάς με το “Bon jour” στα χείλη! Ή μήπως γίνεται; Η 35χρονη Sarah Colwill από το Πλίμουθ της Βρετανίας για πολλά χρόνια βασανιζόταν από ημικρανίες, οι οποίες όμως ξεπερνούσαν την κοινή ημικρανία από την οποία ταλαιπωρούνται χιλιάδες άνθρωποι. Τελικά, διαγνώστηκε διαστολή των αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου της, με αποτέλεσμα για μία εβδομάδα να μην μπορεί να κουνήσει τη μία πλευρά του σώματός της ενώ η κατάσταση έγινε ακόμη χειρότερη όταν η Sarah παρουσίασε έντονες ημικρανίες 3-4 φορές την εβδομάδα, οι οποίες οδήγησαν σε κάτι εντελώς αναπάντεχο: σταδιακά η προφορά της άρχισε να αλλάζει και να γίνεται... κινέζικη! Η Kay Russell είναι ακόμη μια περίπτωση: έπεσε για ύπνο με φοβερές ημικρανίες και όταν ξύπνησε μιλούσε αγγλικά, που είναι και η μητρική της, αλλά με γαλλική προφορά, ενώ ο Tom Paterson, ένας 39χρονος άντρας από τη Βρετανία ύστερα από ένα ατύχημα με το αυτοκίνητό του έπεσε σε κώμα, από το οποίο συνήλθε και οι γιατροί δεν πίστευαν στα μάτια τους αλλά ούτε και στα αφτιά τους! Ο Tom μιλούσε αγγλικά με πολωνική προφορά. Μεταφέρθηκε τελικά στο κέντρο Momentum, που σαν βασικό στόχο έχει την αντιμετώπιση νευρογλωσσικών προβλημάτων μετά από τραυματικές εμπειρίες και την επανένταξη των ανθρώπων στην κοινωνία, όπου οι επιστήμονες του εξήγησαν ότι πάσχει από το επονομαζόμενο Σύνδρομο της Ξένης Προφοράς (FAS-Foreign Accent Syndrome). Πρόκειται για ένα σύνδρομο το οποίο εμφανίζεται συνήθως σε άτομα που έχουν τραυματιστεί στο κεφάλι, με αποτέλεσμα να προκληθεί ζημιά στον εγκέφαλό τους και είναι σχετικά σπάνιο αφού έχουν καταγραφεί 60 περιπτώσεις σε όλο τον κόσμο με την πρώτη καταγραφή περιστατικού το 1941. Οι "ασθενείς" που πάσχουν από το εν λόγω σύνδρομο μιλούν τη μητρική τους με ξενική προφορά αλλά παρουσιάζουν και μια ευχέρεια στην εκμάθηση άλλων γλωσσών, με τις οποίες δεν είχαν ασχοληθεί ποτέ πριν τον τραυματισμό τους. Τι πράγμα είναι αυτός ο εγκέφαλος; Βέβαια, με το θέμα έχουν ασχοληθεί και οι Πύλες του Ανεξήγητου. Μπορεί όλα αυτά, λέει, να οφείλονται σε εμπειρίες κάποιας προηγούμενης ζωής!

*Σ.τ.Μ.: Μέχρι τώρα είχα πολλούς λόγους να «χτυπάω το κεφάλι μου στον τοίχο»! Τώρα μόλις βρήκα άλλον έναν...

Δείτε videos της Sarah και της Kay για να καταλάβετε περί τίνους πρόκειται!
http://www.youtube.com/watch?v=m4Z_WV_NE8Q&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=f-y-x88hU9Y