*Σ.τ.Μ: Σημείωμα της Μεταφράστριας

Η επιλογή του ονόματος του blog είναι ένας τρόπος απόδοσης φόρου τιμής στους αφανείς ήρωες, στους άγνωστους μεταφραστές, που πάντα μένουν στο περιθώριο. Σε αυτούς που το έργο τους συνήθως δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το όνομά τους δεν αναφέρεται συχνά. Σε όλους αυτούς, που για πολλούς πρέπει να ξέρουν τα πάντα, αλλά για τους περισσότερους δεν κάνουν τίποτα. Είναι μια απάντηση στην ερώτηση: «Με τί ασχολείσαι; Α! Το σπούδασες;» και σε σχόλια τύπου: «Σιγά, μωρέ τη δουλειά! Ανοίγεις λεξικό, βρίσκεις λέξη, κλείνεις λεξικό». Η μετάφραση είναι πολλά παραπάνω από λεξικά και ηλεκτρονικά προγράμματα και η δουλειά του μεταφραστή δεν περιορίζεται στο τέλος μια σελίδας υπό το σύμβολο Σ.τ.Μ! Κι αν για πολλούς, οι μεταφραστές είναι «αόρατοι», εδώ συμμεριζόμαστε την άποψη του M. Serres για τους μεταφραστές, σύμφωνα με την οποία, οι μεταφραστές πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της συντροφιάς των αγγέλων και να μην ξεχνούν ότι ... les pires Anges se voient; les meilleurs disparaissent…(οι χειρότεροι άγγελοι είναι ορατοί, οι καλύτεροι εξαφανίζονται). Με αυτό το blog θα εξαφανιστούμε σίγουρα, παναπεί θα γίνουμε καλύτεροι!

*Σ.τ.Μ.: Κι αν νομίζετε ότι σ’ αυτό το blog θα βρείτε μόνο Μεταφραστικά, γελιέστε! Σε αυτή την πόλη των Αγγέλων…ο Θεός είναι η Γλώσσα, την οποία και θα υμνούμε! ΕυΛόγησον!

Πέμπτη, 30 Σεπτεμβρίου 2010

Όσο υπάρχουν άνθρωποι...

Μια και οι τελευταίες αναρτήσεις είχαν να κάνουν με μεταφραστικά ζητήματα, όπως η ποιότητα της μετάφρασης, η «ταχύτητα» της μετάφρασης, η εκτίμηση που τρέφει ο κόσμος για την μετάφραση κ.τ.λ. είπα να μείνω στο θέμα και να βάλω στο παιχνίδι και τη μηχανική μετάφραση. Η μηχανική μετάφραση ή διαφορετικά η υποβοηθούμενη, ασφαλώς από υπολογιστές/μεταφραστικά προγράμματα, μετάφραση, εξελίσσεται εδώ και αρκετά χρόνια, με σκοπό να βοηθήσει βέβαια το έργο των μεταφραστών. Θα μπορούσε άραγε να κατασκευαστεί κάποτε ένα ηλεκτρονικό πρόγραμμα το οποίο θα μεταφράζει χωρίς να είναι η ανθρώπινη παρέμβαση αναγκαία; Γίνονται συζητήσεις επί συζητήσεων για το αν κάτι τέτοιο είναι τελικά εφικτό και ευτυχώς η ζυγαριά γέρνει προς την αρνητική απάντηση. Προς το παρόν τουλάχιστον και απ’ όσο γνωρίζω η ίδια! Όσο υπάρχουν άνθρωποι, τα μεταφραστικά μηχανάκια έρχονται δεύτερα και η ύπαρξη τους μόνο βοηθητική μπορεί να είναι. Η ύπαρξη των "καθολικών" των γλωσσών που προβάλουν πολλοί θεωρητικοί, αν και τυγχάνει πολλών αμφισβητήσεων και λογικών αντιρρήσεων, εξασφαλίζει ένα σταθερό υπόβαθρο για το σχεδιασμό συστημάτων μηχανικής μετάφρασης και είμαι σίγουρη ότι πολλά μυαλά στον κόσμο καίνε τα εγκεφαλικά τους κύτταρα προκειμένου να καταφέρουν κάτι τέτοιο. Άλλωστε, όπως αναφέρει σε ανακοινώσεις του ο ίδιος ο Halliday, ο γνωστός βρετανός γλωσσολόγος, ο οποίος εισήγαγε την Συστημική Λειτουργική Γραμματική (Systemic Functional Grammar), ένας από τους χώρους που στηρίζονται στη γραμματική των γλωσσών, εκτός από την εκπαίδευση, την κειμενογλωσσολογία και την υφολογία, είναι και η μηχανική μετάφραση. Αν και τα τελευταία χρόνια τα μοντέλα στατιστικής ανάλυσης από σώματα κειμένων χρησιμοποιούνται μάλλον περισσότερο από γραμματικούς κανόνες. Βέβαια, ο Halliday μόνο τη λέξη «κανόνας» δεν είχε στο μυαλό του όταν μιλούσε για λειτουργική γραμματική, αλλά με το συγκεκριμένο θέμα θα ασχοληθούμε αργότερα και διεξοδικότερα. Πολλές φορές με τρομάζει η ιδέα ότι υπάρχει έστω και η πιθανότητα να κατασκευαστεί κάποια στιγμή ένα πρόγραμμα που με μια απλή εγκατάσταση στον υπολογιστή μας για παράδειγμα, θα μπορεί να μεταφράζει όπως ένας ανθρώπινος νους. Καταλαγιάζω τον τρόμο μου με την σκέψη ότι η παραπάνω περίπτωση είναι τουλάχιστον πιο ελπιδοφόρα από την περίπτωση κατασκευής ενός ανθρώπινου μυαλού που θα λειτουργεί όπως ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής. Οι πιθανότητες να φτιαχτεί τόσο το πρώτο όσο και το δεύτερο είναι οι ίδιες κατά τη γνώμη μου!  


*Σ.τ.Μ.: Μεταφραστές, δεν πρέπει να επιτρέψουμε κάτι τέτοιο! Όχι γιατί θα χάσουμε τη δουλειά μας! Έτσι κι αλλιώς μας την «κλέβουν» άλλοι! Ονόματα δεν λέμε, οικογένειες δεν θίγουμε, αλλά οι δικηγόροι ξέρουν! Κι από το να μας την κλέβουν μηχανές, ας μας την κλέβουν άνθρωποι! Δεν πρέπει να επιτρέψουμε κάτι τέτοιο, γιατί τότε θα δικαιωθούν αυτοί που σε προηγούμενη ανάρτηση έγραφα ότι υποστηρίζουν πως η μετάφραση δεν μπορεί να είναι επάγγελμα! Και απο την άλλη, δεν λέω, μας βοηθάν πολύ αυτές οι μηχανές, αλλά και λίγο παράδοση δεν βλάπτει! Έλεος με αυτούς τους υπολογιστές...

Δευτέρα, 27 Σεπτεμβρίου 2010

Ποιότητα...ΑΑ!

Η ποιότητα είναι κάτι που όλοι μας θέλουμε να συνοδεύει τις όποιες δραστηριότητες της ζωής μας. Ποιότητα στα προϊόντα που καταναλώνουμε, τις σπουδές μας, τον χρόνο μας, τα ρούχα μας, ακόμα και στην πόλη ή το χωριό που ζούμε, ασχέτως αν τελικά την απολαμβάνουμε ή όχι! Γιατί για να απολαύσουμε την ποιότητα, πρέπει πρώτα να υπάρχει! Τον Ιούλιο που μας πέρασε το περιοδικό Monocle (http://www.monocle.com/) δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας έρευνας που διεξήγαγε προκειμένου να διαπιστώσει ποια είναι η πόλη με την καλύτερη ποιότητα ζωής παγκοσμίως. Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη κριτήρια όπως το κλίμα, η ύπαρξη πράσινου και δημόσιων χώρων, η ευτυχία και η υγεία των πολιτών, η ασφάλεια, η πολιτική με προοπτικές (sic!) κ.α. απεφάνθη ότι  η πρώτη θέση ανήκει στην βαυαρική πρωτεύουσα. Το Μόναχο, λοιπόν, είναι μια πόλη… ΑΑ! Δεν φαντάζεστε πόσο παραξενεύτηκα! Νόμιζα ότι η πρώτη θέση ανήκε χωρίς αμφιβολία στην Αθήνα ή την Θεσσαλονίκη ή σε οποιαδήποτε άλλη ελληνική πόλη, αφού η Ελλάδα καλύπτει με το παραπάνω όλα τα κριτήρια (sic!sic!). Όπως καταλαβαίνουμε για να διαπιστωθεί η ποιότητα πρέπει να πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις. Ποια είναι, όμως, τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία μια μετάφραση είναι ποιοτική; Και τι είναι αυτό που μετράει περισσότερο; Μια «γρήγορη» ή μια ποιοτική μετάφραση; Συνήθως αυτά τα δυο είναι αντιστρόφως ανάλογα. Η ομοιογένεια και η συνέπεια ορολογίας, όταν πρόκειται κυρίως για μεταφράσεις ειδικού περιεχομένου, οι γραμματικοί κανόνες, η συνοχή και η συνεκτικότητα, οι τοπικές συμβάσεις και η μορφοποίηση του κειμένου, είναι κάποια από τα κριτήρια που πρέπει να ικανοποιούνται, έτσι ώστε να εξυπηρετείται ο σκοπός της μετάφρασης και η ίδια να χαρακτηρίζεται ποιοτική. Βέβαια, όλα τα παραπάνω αποτελούν ευθύνη του μεταφραστή. Αλλά υπάρχουν ένα σωρό μεταφραστικές υπηρεσίες, εταιρείες και γραφεία τα οποία δεν δίνουν βάση τόσο στην ποιότητα όσο στο «πότε θα την έχεις έτοιμη;». Έτσι καταλήγουμε στο γεγονός πολλές μεταφράσεις να γίνονται από μη μεταφραστές ή από μεταφραστές τύπου google!!! Πρόσφατα μάλιστα βίωσα το απόλυτο σκηνικό, όταν μια κυρία με ρώτησε αν "πουλάω" μεταφράσεις! "Τι είναι η μετάφραση για να την πουλήσω;", της απάντησα. Κι αυτό που κατάλαβε η ίδια ήταν τελικά ότι κάνω μεταφράσεις, αλλά δεν τις «πουλάω» δηλαδή δεν πληρώνομαι γι’ αυτές, αφού νόμιζε ότι κάποιος ασχολείται με τη μετάφραση μόνο όταν έχει ελεύθερο χρόνο. Από χόμπι δηλαδή. Πολύ ρομαντικό κι ωραίο να μεταφράζεις από χόμπι, σκέφτηκα! Όταν της είπα, όμως, ότι πρέπει να πληρώσει για τη μετάφραση, η επόμενη ερώτηση της ήταν: «Πόσο πάει; Ανάλογα με την ποιότητα;» Και κάπου εκεί κατάλαβα ότι δεν μπορώ να ασχοληθώ άλλο…Είναι φυσιολογικές αυτές οι ερωτήσεις ή εγώ κάνω κάτι λάθος;   


*Σ.τ.Μ.: Τα περισσότερα μεταφραστικά γραφεία πάντως το διατυμπανίζουν: «Ποιοτικές μεταφράσεις!», «Σε μας η ποιότητα μετράει!», «Γρήγορα και ποιοτικά!». Είναι όπως άλλους, αλλά  πιο συμπαθητικούς διατυμπανισμούς, όπως «Εδώ το καλό καρπούζι!», «3 κιλά, 5 Ευρώ», «Πάρε κόσμε!»…

Παρασκευή, 24 Σεπτεμβρίου 2010

Ζητείται μετάφραση για...ασυλία!

Σύμφωνα με το Γραφείο της Ε.Ε. για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα, η Γερμανία βρίσκεται στην κορυφή όσον αφορά στη μετάφραση των πληροφοριών για την παροχή ασύλου. Οι πληροφορίες έχουν μεταφραστεί σε 59 γλώσσες, έτσι ώστε η εξυπηρέτηση των μεταναστών να μην σκοντάφτει σε γραφειοκρατικά κενά λόγω της μη κατανόησής των κειμένων από τους ίδιους. Ο  διευθυντής του Γραφείου, Morten Kjaerum, δήλωσε ότι όταν οι ίδιοι οι αιτούντες γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, τότε τα πράγματα είναι πιο εύκολα τόσο για τους ίδιους όσο και τις αρχές που τους εξυπηρετούν. Μόνο που η παραπάνω παραδοχή δεν αποτελεί γεγονός για όλα τα κράτη μέλη. Και μην πάτε μακριά. Η Ελλάδα μαζί με την Λιθουανία, την Πορτογαλία και την Γαλλία βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις, με τις πληροφορίες για την παροχή ασύλου μεταφρασμένες μόνο σε 5 γλώσσες. (59 είπαμε η Γερμανία!). Η δημοσκόπηση σε 900 αιτούντες έδειξε πόσο σημαντικό είναι για τους ίδιους να καταλαβαίνουν πλήρως αυτές τις πληροφορίες και πόσο σημαντικό είναι τελικά η Ε.Ε. να προωθήσει μια νομοθετική διάταξη σύμφωνα με την οποία το παράδειγμα της Γερμανίας θα πρέπει να ακολουθήσουν και τα άλλα κράτη μέλη. Μετά τη Γερμανία ακολουθούν η Τσεχία, η Δανία, η Ιρλανδία, ενώ στην πέμπτη θέση βρίσκεται η Αυστρία με μεταφράσεις των εν λόγω εγγράφων σε 23 γλώσσες.
Και να' ταν μόνο αυτό. Διαβάστε στο άρθρο της Ελευθεροτυπίας, που δημοσιεύτηκε πριν λίγους μήνες, για το γίνεται στην Ελλάδα γενικά με το άσυλο:http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=148164

*Σ.τ.Μ.: Δεν αντέχω άλλες πρωτιές για την Ελλάδα! Δεν μας αξίζει να ζούμε σε αυτήν χώρα! Μας προσφέρει πολλά και μας κάνει παγκοσμίως περήφανους κι εμείς δεν το εκτιμάμε!!!

Τετάρτη, 22 Σεπτεμβρίου 2010

Και μη χειρότερα!

Γυρίζω κουρασμένη από τη δουλειά, είναι 11:00 το βράδυ και δεν με κρατάνε τα πόδια μου. Αποφασίζω να ανοίξω μετά από 3 μήνες τηλεόραση για να ξεχαστώ λιγάκι. Τι το’ θελα;  Έχασα τον ύπνο μου από τα νεύρα, γιατί έπεσα σε ειδήσεις, ούτε θυμάμαι σε ποιο κανάλι, κι ακόμα χειρότερα σε πλάνο με πρώτη μούρη τον Πάγκαλο. Μπορεί να μου πει κάποιος τι τρώει αυτός ο Πάγκαλος και η κοιλιά του δεν γνωρίζει σύνορά; Και με τόσο φαγητό, έχει εκπαιδευτεί και η γλώσσα του, γιατί ανοίγει το στόμα του κι όποιον πάρει ο Χάρος! Μαζί, λέει, τα φάγαμε τα λεφτά, γιατί σας κάναμε όλους δημόσιους υπαλλήλους και έτσι κατασπαταλήσαμε το δημόσιο χρήμα! Καλά, δεν ντρέπεται; Τον βλέπουν και νέα παιδιά που δουλεύουν όλη μέρα! Πώς μπορεί και τους βάζει όλους στο ίδιο τσουβάλι; Ας έλεγε τουλάχιστον, κάποιοι από εσάς βοήθησαν στο να φαγωθούν τα χρήματα. Όχι όλοι. Κι αναρωτιέμαι ποιοί τον ψηφίζουν εδώ και χρόνια για να λέει τέτοια πράγματα; Ως νέα και άμαθη στην αγορά εργασίας της μετάφρασης, έχω να τραβήξω πολύ κουπί ακόμα! Να τρέχεις για έναρξη επαγγέλματος σε εφορίες με τεράστια γραφειοκρατία, να πληρώνεις ΤΕΒΕ χωρίς να έχεις σίγουρη δουλειά, να μην έχεις τα χρήματα να εξοπλιστείς με τα απαραίτητα μεταφραστικά εργαλεία, να συγκατοικείς με άλλα άτομα σε ένα σπίτι που ούτε καν έχει έπιπλα, να κάνεις ένα σωρό άλλες δουλειές για να τα βγάλεις πέρα, με γονείς και συγγενικό περιβάλλον που πλήττεται από την ανεργία και το δημόσιο το αντιλαμβάνεται μόνο από την γραφειοκρατία του και να' χεις έναν Πάγκαλο (και κάθε Πάγκαλο) να λέει ασυναρτησίες, για να μην πω τίποτα χειρότερο! Αυτό που με φοβίζει, όμως, δεν είναι ότι στα 24 μου χρόνια πρέπει να τρέξω πολύ για να μπορέσω να αρχίσω να δουλεύω κανονικά (τι σημαίνει άραγε «κανονικά»;) σε ένα επάγγελμα που με πολλή αγάπη σπούδασα αλλά ότι στην ίδια θέση με μένα είναι πολλοί ακόμα άνθρωποι στην ηλικία μου! Κύριε, Bungalow… και μη χειρότερα!

*Σ.τ.Μ: Συγνώμη που έχω ξεφύγει από τη βασική θεματολογία του blog αλλά δεν μπορούσα να κάνω κι αλλιώς. Έχασα τον ύπνο μου και ήταν η πρώτη φορά που σκέφτηκα ότι είναι προτιμότερο που το σπίτι μου δεν έχει έπιπλα, γιατί θα τα είχα σπάσει όλα! Οι μεταφραστές (και όχι μόνο) που παρακολουθούν το blog κατανοούν ότι η συγκεκριμένη ανάρτηση είναι κάθε άλλο παρά άσχετη με τη θεματολογία!

Πολλοί είχαν τις ίδιες ανησυχίες με μένα:
http://mesastigourna.blogspot.com/2010_06_29_archive.html
http://mauripena.blogspot.com/2010/08/blog-post_6800.html

Σάββατο, 18 Σεπτεμβρίου 2010

Τώρα στα γεράματα, μάθε γέρο γράμματα!

Προχθές, ξαφνιάστηκα ευχάριστα όταν στο φροντιστήριο ξένων γλωσσών που δουλεύω, μπήκε αναζητώντας πληροφορίες ένας κύριος γύρω στα 65-70. Αρχικά θεώρησα πως βρισκόταν εκεί γιατί προφανώς είχε αναλάβει να ενημερωθεί για τον εγγονό ή την εγγονή του. Έκανα λάθος όμως! Είναι, λέει, συνταξιούχος, με ακμαίο ηθικό, όρεξη για μάθηση και ελεύθερο χρόνο που θέλει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν περισσότερο. Έτσι, αποφάσισε πως δεν είναι αργά για να μάθει μια ξένη γλώσσα. Σύμφωνα με τις προτιμήσεις του μάλιστα, γαλλικά ή γερμανικά, καθώς έκρινε ότι στα αγγλικά ήταν σαΐνι! Αυτό που τον προβλημάτισε ήταν ότι αν δεν σχηματιστεί τμήμα ενηλίκων, πώς θα τον αντιμετώπιζαν τα παιδάκια στο τμήμα των αρχάριων. Για λύσει αυτό το πρόβλημα θα έπειθε μερικούς φίλους του, κάποιους άλλους παππούδες από το καφενείο, όπως μου είπε, να γραφτούν κι εκείνοι ώστε να δημιουργηθεί τμήμα. Το ίδιο βράδυ όταν επέστρεψα σπίτι, είπα να διαβάσω λίγο γιατί οι εξετάσεις του μεταπτυχιακού πλησιάζουν και είναι σίγουρα δύσκολο να συνδυάζεις σπουδές με δουλειά. Καθώς πρόκειται για μεταπτυχιακό Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας και επηρεασμένη από το σχετικό περιστατικό που βίωσα το πρωί, διάβασα ένα απόσπασμα για τον Γραμματισμό ενηλίκων και την διαδικασία απόκτησης της πρώτης/μητρικής και δεύτερης/ξένης γλώσσας. Η απόκτηση της γλώσσας αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά πράγματα κατά την διαδικασία ανάπτυξης και εξέλιξης του ανθρώπου. Είναι πραγματικά περίεργο το πώς μας κάνουν να γελάμε τα τριών μηνών μωρά, όταν αρχίζουν να βγάζουν τους πρώτους ήχους και στ’ αλήθεια αξιοθαύμαστο όταν από πολύ μικρή ηλικία τα παιδιά όχι μόνο μαθαίνουν ταχύτατα νέες λέξεις αλλά και να σχηματίζουν ολοκληρωμένες προτάσεις με νόημα. Μέχρι την ηλικία των τριών ετών τα παιδιά μπορούν να θέσουν ερωτήσεις, να περιγράψουν ένα πραγματικό γεγονός αλλά και να διηγηθούν φανταστικές ιστορίες. Κι αν η μεταγλωσσική ικανότητα ξεκινάει αργότερα, όταν τα παιδιά μαθαίνουν ουσιαστικά να γράφουν, η ικανότητα κατανόησης και χρήσης της γλώσσας, προκειμένου να εκφραστούν, αναπτύσσεται ήδη από τα προσχολικά χρόνια. Ο τρόπος απόκτησης της μητρικής γλώσσας, σύμφωνα με γλωσσολόγους και ψυχολόγους, παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με την απόκτηση της δεύτερης/ξένης γλώσσας, γι’ αυτό και πολλά βιβλία ή μέθοδοι διδασκαλίας ξένων γλωσσών λαμβάνουν υπόψή τους τα ευρήματα των ερευνών πάνω στην απόκτηση της μητρικής. Το σίγουρο είναι ότι όταν ένας ενήλικας προσπαθεί να μάθει μια ξένη γλώσσα μάλλον θα δυσκολευτεί περισσότερο από τα εγγόνια του ακόμα κι αν αφιερώνει περισσότερο χρόνο για διάβασμα. Και θα δυσκολευτεί όχι μόνο γιατί με τα χρόνια οι ικανότητες εμπέδωσης και αφομοίωσης περιορίζονται αλλά και γιατί έχει περάσει καιρός από την τελευταία φορά που κάθισε σε θρανίο. Ο τρόπος διδασκαλίας, οι σχέσεις μαθητών και δασκάλων, τα βιβλία και το εκπαιδευτικό υλικό δεν θα τον κάνουν να νοσταλγήσει τα μαθητικά του χρόνια, αλλά μάλλον να αγχωθεί και να τα παρατήσει ή να νιώσει την πρόκληση και να πεισμώσει. Ευχόμαστε στο συγκεκριμένο και κάθε άλλο κύριο με παρόμοια ενδιαφέροντα να συμβεί το δεύτερο.

*Σ.τ.Μ.: Χαρά στο κουράγιο σας παππούδες! Εδώ που είμαστε ήσασταν κι εκεί που είστε θα' ρθούμε!  

Τετάρτη, 15 Σεπτεμβρίου 2010

Παγκόσμιες Ημέρες...

Δεν έχετε τη δική σας Παγκόσμια Ημέρα; Φτιάξτε την! Για τα πάντα υπάρχει μια! Παγκόσμια Ημέρα κατά του καπνίσματος, Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS, Παγκόσμια Ημέρα προστασίας του περιβάλλοντος, των άγριων ζώων κ.τ.λ. Εγώ φταίω μετά που οι Παγκόσμιες Ημέρες μου δημιουργούν αρνητικούς συνειρμούς; Δημιουργούνται για να μας υπενθυμίσουν ότι πρέπει να δώσουμε σημασία σε κάτι/κάποιον για το/τον οποίο τις υπόλοιπες 364 ημέρες του χρόνου δεν μας καίγεται καρφί! Οι Παγκόσμιες Ημέρες είναι κατά τη γνώμη μου…χωρίς λόγο ύπαρξης. Σαν τα νεκροτάμπελα που κρεμάνε τα γραφεία τελετών στις κολώνες! Απεβίωσε ο άνθρωπος! Τι μου κοπανάς τη φωτογραφία στην οποία συνήθως ο συγχωρεμένος είναι χαμογελαστός και 20 χρόνια νεότερος; Για να μας θυμίσεις ότι πέθανε; Αυτοί που είναι να τον θυμούνται δεν χρειάζονται τέτοιου τύπου υπενθυμίσεις. Οι υπόλοιποι…μάλλον δεν τους νοιάζει καν! Έτσι και με τις Παγκόσμιες Ημέρες, που κάποιοι τις ονομάζουν και Διεθνείς για λόγους κύρους και επισημότητας! Όπως και να’ χει είναι αποπροσανατολιστικές και άνευ σημασίας, για να μην μιλήσω για τους εμπορικούς σκοπούς που κρύβονται από πίσω! Σαν να μας λένε: «Κοιτάξτε πόσο σημαντικά ζητήματα απασχολούν την ανθρωπότητα! Το φτωχό σας μυαλουδάκι μόνο μια μέρα το χρόνο πρέπει να τα σκέφτεται, γιατί το παραπάνω δεν μας συμφέρει». Όπως λοιπόν κάθε τι σέβεται τον εαυτό του, έτσι και η μετάφραση έχει τη δική της Παγκόσμια Ημέρα, η οποία θεσμοθετήθηκε το 1991 και από τότε γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 30 Σεπτεμβρίου! Κάθε χρόνο λοιπόν, στα τέλη του Σεπτέμβρη οργανώνονται ένα σωρό εκδηλώσεις, ομιλίες, ημερίδες κ.τ.λ., όπου συζητούνται τα κρίσιμα σημεία που απασχολούν τον μεταφραστικό τομέα και ο Άγιος Ιερώνυμος, προστάτης των μεταφραστών, έχει την τιμητική του! Μακάρι να περιμέναμε αυτήν την ημέρα για να συζητήσουμε, να προβληματιστούμε, να βρούμε νέες διεξόδους και να ανταλλάξουμε απόψεις για τη μετάφραση. Μακάρι να λύνονταν τόσο απλά τα προβλήματα του κλάδου! Το θέμα όμως είναι ότι το επάγγελμα μας προσδιορίζει τον ίδιο τον εαυτό μας και επομένως δεν μπορούμε να το σκεφτόμαστε σοβαρά μόνο μια μέρα το χρόνο. Όπως λέμε ΕΙΜΑΙ ο γιος/η κόρη του τάδε, είμαι η Μαρία, η Ελένη, ο Κώστας έτσι λέμε και ΕΙΜΑΙ γιατρός, υδραυλικός, μεταφραστής. Αυτοπροσδιοριζόμαστε! Και γι' αυτό δεν μπορούμε να μείνουμε στην μια...Παγκόσμια Μέρα! Τουλάχιστον αυτή τη μέρα υπάρχει, όπως είπα, κινητικότητα εκδηλώσεων, που όσοι έχουν χρόνο και διάθεση μπορούν να απολαύσουν!


*Σ.τ.Μ.: Μας απομένει να βρούμε μια Παγκόσμια Ημέρα των Παγκόσμιων Ημερών...

Τετάρτη, 8 Σεπτεμβρίου 2010

Μάθε παιδί μου γράμματα!

Δύσκολοι οι καιροί για γράμματα, σπουδές, σχολεία, φροντιστήρια και…γραμματισμό γενικότερα. Πέρασε το καλοκαίρι και οι λίγοι, βολεμένοι γαρ, πέρασαν καλύτερα. Για τους υπόλοιπους, που Σεπτέμβριο ακουμπήσαμε τα πόδια μας σε θαλασσινό νερό, όχι επειδή οργανώσαμε αργά τις διακοπές μας, αλλά επειδή η δουλειά μας τυχαίνει να βρίσκεται κοντά σε θάλασσα, μετά το δύσκολο θέρος αναμένεται όχι απλά ένας πιο δύσκολος χειμώνας αλλά...χειμερία νάρκη! Παρηγορούμαστε από το γεγονός ότι η χειμερία είναι προτιμότερη από κάθε άλλη νάρκη! Ανοίγουν τα σχολεία, ο κάθε κατεργάρης περιορίζεται στον πάγκο του, η πόλη έχει ξανά ανυπόφορη κίνηση και πανικόβλητοι μαθητές, φοιτητές και γονείς τρέχουν να προλάβουν…κι εγώ δεν ξέρω τι! Υποχρεώσεις, δουλειές, μαθήματα και σκυφτά κεφάλια στους δρόμους, που δεν μπορείς να καταλάβεις αν τουλάχιστον κρύβεται ένα χαμόγελο εκεί κάτω. Κι αναρωτιέμαι τι απ’ όλα αυτά έχει αξία τελικά; Ας βάλουμε στην άκρη όλα τα άλλα και ας λάβουμε υπόψη μόνο τους μικρούς μαθητές. Ως δασκάλα ξένων γλωσσών, συμμερίζομαι πολύ τα μαθητούδια μου (κι έτσι μου παίρνουν τον αέρα μετά!), αυτά τα μικρά παιδιά που έχουν τόσο φορτωμένο πρόγραμμα γιατί…έτσι πρέπει! Πληροφορική, ξένες γλώσσες, αθλητισμό, φροντιστήρια, ωδεία και πάει λέγοντας. Δεν είναι κακό ένα μικρό παιδί να έχει τόσα ερεθίσματα και προσλαμβάνουσες, που θα το βοηθήσουν ν' ανακαλύψει στην πορεία τί θέλει, τί του αρέσει και τί όχι και να εξελιχθεί, τέλος πάντων, σε μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Το κακό είναι όταν όλα τα παραπάνω έχουν αυτήν την ταμπέλα του ΠΡΕΠΕΙ  και το μόνο που καταφέρνουν είναι απλώς να τρώνε την παιδική τους ηλικία. Και τι πιο όμορφο από μια ξέγνοιαστη παιδική ηλικία; Το ακόμα πιο άσχημο είναι ότι, όπως πάνε τα πράγματα, ένας άνθρωπος δεν θα πρέπει να αφιερώσει μόνο την παιδική του ηλικία, αφού το μοντέρνο μας Υπουργείο Παιδείας έχει προσθέσει στο όνομά του και το Δια Βίου Μάθησης! Δεν αρνούμαστε το όφελος της μόρφωσης σε οποιαδήποτε ηλικία και καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου, όσο αυτό είναι εφικτό, αλλά με αυτό το Δια Βίου Μάθηση κάτι δεν πάει καλά! Δια Βίου Μάθηση σημαίνει επίσης πως όσα και να ξέρεις πάντα θα υστερείς σε κάτι, πως όσο κι αν σπουδάζεις πάντα θα ζητείται κάτι άλλο από την αγορά εργασίας που εσύ δεν πρόλαβες να μάθεις, σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που ναρκώνει και δεν αφυπνίζει, που αγχώνει και δεν σπέρνει αισιοδοξία, που εκτός από διαδραστικούς πίνακες μοιράζει ανασφάλεια και κακής ποιότητας εκπαίδευση! Μπορεί τα πτυχία και τα μεταπτυχιακά να μοστράρουν σε κορνίζες επί τοίχου κρεμάμενες, αλλά εσύ να χάνεις τη δουλειά γιατί δεν παρακολούθησες το τάδε σεμινάριο! Ένας πανικός και μια συνεχής πορεία τροποποιήσεων με πειραματόζωα κυρίως τα παιδιά! Κι όλα αυτά για να μην μείνουμε "αγράμματοι", με βάση τα δεδομένα της απαιτητικής εποχής μας. Και που είναι η κριτική σκέψη; Στα "Τετράδια της Φυλακής" ο Gramsci λέει: "Αφετηρία για την κριτική ανάπτυξη είναι η συνειδητοποίηση του πραγματικού μας εαυτού. Αυτό ακριβώς το γνώθι σαυτόν, ως προϊόν της έως σήμερα ιστορικής διαδικασίας, έχει αφήσει πάνω μας άπειρα ίχνη χωρίς όμως να αφήσει ένα αρχείο". Αυτά τα ίχνη είναι, θα συμπληρώσουμε εμείς, που μας κατηγοριοποιούν σε σύγχρονους εγγράμματους κι αγράμματους ή διαφορετικά σε επιτυχημένους κι αποτυχημένους. Κι αν ο τρόπος διδασκαλίας και το εκάστοτε εκπαιδευτικό σύστημα εν γένει δεν αφήνει τόσο καθοριστικά ίχνη στην μετέπειτα ζωή μας, τότε ποιος το κάνει; Ο "γραμματισμός", αυτό το κοινωνικο-πολιτικό και εκπαιδευτικό κατασκεύασμα, μπορεί να πάρει πολλές μορφές και να επιτευχθεί με διάφορους τρόπους. Το θέμα είναι πώς με αυτές τις συνθήκες θα επιτευχθεί ο κριτικός «γραμματισμός», που όπως έχουν τα πράγματα, δεν φτιάχνει κανένα αρχείο παρά μόνο αφήνει ίχνη!

*Σ.τ.Μ.: Μην σας γελάει κανείς! Ο ελεύθερος χρόνος είναι μεγάλο πράμα, τόσο για τα μικρά όσο και τα μεγάλα παιδιά! Καλή σχολική χρονιά και καλό κουράγιο σε όλους!