*Σ.τ.Μ: Σημείωμα της Μεταφράστριας

Η επιλογή του ονόματος του blog είναι ένας τρόπος απόδοσης φόρου τιμής στους αφανείς ήρωες, στους άγνωστους μεταφραστές, που πάντα μένουν στο περιθώριο. Σε αυτούς που το έργο τους συνήθως δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το όνομά τους δεν αναφέρεται συχνά. Σε όλους αυτούς, που για πολλούς πρέπει να ξέρουν τα πάντα, αλλά για τους περισσότερους δεν κάνουν τίποτα. Είναι μια απάντηση στην ερώτηση: «Με τί ασχολείσαι; Α! Το σπούδασες;» και σε σχόλια τύπου: «Σιγά, μωρέ τη δουλειά! Ανοίγεις λεξικό, βρίσκεις λέξη, κλείνεις λεξικό». Η μετάφραση είναι πολλά παραπάνω από λεξικά και ηλεκτρονικά προγράμματα και η δουλειά του μεταφραστή δεν περιορίζεται στο τέλος μια σελίδας υπό το σύμβολο Σ.τ.Μ! Κι αν για πολλούς, οι μεταφραστές είναι «αόρατοι», εδώ συμμεριζόμαστε την άποψη του M. Serres για τους μεταφραστές, σύμφωνα με την οποία, οι μεταφραστές πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της συντροφιάς των αγγέλων και να μην ξεχνούν ότι ... les pires Anges se voient; les meilleurs disparaissent…(οι χειρότεροι άγγελοι είναι ορατοί, οι καλύτεροι εξαφανίζονται). Με αυτό το blog θα εξαφανιστούμε σίγουρα, παναπεί θα γίνουμε καλύτεροι!

*Σ.τ.Μ.: Κι αν νομίζετε ότι σ’ αυτό το blog θα βρείτε μόνο Μεταφραστικά, γελιέστε! Σε αυτή την πόλη των Αγγέλων…ο Θεός είναι η Γλώσσα, την οποία και θα υμνούμε! ΕυΛόγησον!

Σάββατο, 28 Μαΐου 2011

Οι Μπαϊλντισμένοι!

Ένας αέρας φύσηξε  στην Ιβηρική χερσόνησο και το θρόισμα των φύλλων το ακούσαμε στην Ελλάδα! Το  “ Indignados” μεταφράστηκε και έγινε «Αγανακτισμένοι» και έτσι από το Σύνταγμα ως τον Λευκό Πύργο και από το Ρολόι της Κοζάνης ως το Δικαστικό Μέγαρο της Ρόδου, οι Αγανακτισμένοι πολίτες, ακολουθώντας το αυτονόητο δρόμο που κάποια στιγμή ακολουθεί κάθε Αγανακτισμένος αυτού του κόσμου, συνεχίζουν και συναντιούνται, συνομιλούν και διαμαρτύρονται για τα μέτρα λιτότητας! Τώρα βέβαια, υπήρξαν και δηλώσεις, οι οποίες χαρακτήρισαν την κίνηση αυτή "μόδα των τεχνολογιών" και "ανώδυνη εκτόνωση, που δεν ενδιαφέρει καν την πολιτική" Ονόματα δεν λέμε, οικογένειες δεν θίγουμε, αλλά τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται. Όπως και να το κάνουμε δεν γίνεται συνεχώς να κόβονται οι μισθοί, να αυξάνεται η ανεργία, να ενισχύεται η ανασφάλεια, να υπολειτουργούν τα πάντα, να μην ξέρεις τι σου ξημερώνει και να ακούς και τέτοιες δηλώσεις! Συγνώμη αλλά μετά από όλα αυτά, η μετάφραση «Αγανακτισμένοι» δεν μου φτάνει! Προτείνω τη μετάφραση  «Μπαϊλντισμένοι» για να φανεί και η πολιτισμική ιδιαιτερότητα…


*Σ.τ.Μ.: Θα αρχίσω να κρύβω λόγια και δεν θα αναφέρω ξανά το  όνομά του  όχι απλώς γιατί τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται αλλά γιατί απ’ ότι κατάλαβα από αυτά που διάβασα δεν του αρέσει που ανταλλάσουμε ιδέες με τη βοήθεια της τεχνολογίας! Τάχθηκε μάλιστα  κατά της ανωνυμίας των blogs και χαρακτήρισε τους bloggers τους χειρότερες βιαστές της ελληνικής γλώσσας! Μα γιατί γενικεύει τα πάντα; Εδώ και ονόματα έχουμε και όπως είπαμε, υμνούμε τη γλώσσα…

Τετάρτη, 18 Μαΐου 2011

In Venuti we trust!


Από τη στιγμή που έπιασα στα χέρια μου βιβλία σχετικά με τη μετάφραση, από τη στιγμή που άρχισα να ψάχνω μεταφραστικές θεωρίες από την πρώτη στιγμή που άρχισα να διαβάζω στο Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας, πολλές φορές τα μάτια μου αντίκρισαν το όνομά του. Πριν λίγες μέρες τα μάτια μου είχαν την τύχη να αντικρίσουν και τη μορφή του. Ο λόγος για τον Lawrence Venuti, μεταφραστή, θεωρητικό της μετάφρασης, καθηγητή στο Τμήμα Αγγλικής του Temple University, με πολλές διακρίσεις, βραβεία, πλούσιο έργο στα μεταφραστικά και όχι μόνο ζητήματα και thanks God καλεσμένο στην 3η Συνάντηση Ελληνόφωνων Μεταφρασεολόγων, που διοργανώθηκε από τον Τομέα Μετάφρασης του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας και το Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Διερμηνείας και Μετάφρασης της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. στις  12, 13 και 14 Μαΐου στη Θεσσαλονίκη.
Στην προσυνεδριακή του διάλεξή παρακολουθήσαμε το ζήτημα της διακειμενικότητας στη μεταφραστική διαδικασία και το πώς αυτή  διευκολύνει ενώ ταυτόχρονα περιπλέκει τη μετάφραση,  τοποθετώντας το μεταφρασμένο κείμενο σε ερμηνευτικές δυνατότητες που μεταβάλλονται ανάλογα με τον πολιτισμό υποδοχής. Για την ενεργοποίηση αυτών των δυνατοτήτων και ταυτόχρονα τη βελτίωση τόσο του αποτελέσματος όσο και της μεταφραστικής διαδικασίας,, του μεταφράσματος και του μεταφράζειν,  της θεωρίας και της πράξης γενικότερα, πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη  την αυτονομία του μεταφρασμένου κειμένου και την ενδυνάμωση της αυτοσυνειδησίας τόσο του μεταφραστή όσο και του αναγνώστη των μεταφρασμένων κειμένων. Με πολύ εύστοχα παραδείγματα από την πορνογραφική λογοτεχνία και προσωπικές του μεταφράσεις μάς έδωσε να καταλάβουμε ακριβώς την έννοια αλλά και τη βαρύτητα της διακειμενικότητας στη μετάφραση.

*Σ.τ.Μ.:  Ενθουσιάστηκα που τον είδα και τον άκουσα από κοντά και αμέσως μετά το τέλος της διάλεξής του ένιωσα ή καλύτερα άγγιξα το απόλυτο μηδέν! Πόσα έχουμε ακόμα να μάθουμε, Θεοί της μετάφρασης;

Δευτέρα, 16 Μαΐου 2011

Βουτηγμένοι στα σκατά!


Ηλιόλουστο Σαββατοκύριακο αυτό που μόλις πέρασε! Άλλοι είδαν τον ήλιο και πέταξαν τα ρούχα τους για το πρώτο μπάνιο και άλλοι τα πέταξαν…για άλλους λόγους! Οι πρώτοι κατάφεραν το πρώτο τους μαύρισμα και οι δεύτεροι βρέθηκαν στο κελί 33! Κάποιους ο ήλιος τους χάιδεψε και άλλους τους έδειξε τα δόντια του! Δεν θα επικεντρωθούμε στην πρώτη κατηγορία φυσιολογικών ανθρώπων που χάρηκαν την καλοκαιρινή διάθεσή τους αλλά στη δεύτερη, που οι πεταλουδίτσες, τα λουλουδάκια και οι μελισσούλες… με λάθος τρόπο εκτόξευσαν τη λίμπιντό τους! Ο λόγος βέβαια για τον γόη Ντομινικ Στρος Καν, που ως άλλος Μπερλουσκόνι, δεν κατάφερε να συγκρατήσει τα ζωώδη ένστικτά του! «Οι Έλληνες βρίσκονται μέσα στα σκατά. Και μάλιστα πολύ βαθειά», ευθαρσώς δήλωνε ο κύριος Ντομινικ αλλά τώρα άλλος βρίσκεται μέσα σε βαθύ σκοτάδι! Έτσι είναι όμως! Γυρίζει ο τρόχος! Και άμα πάρει φόρα ο φτωχός κύριε Ντομινικ…
Για να μείνω όμως στα δικά μας μεταφραστικά, η φράση που πριν λίγο καιρό ξεστόμισε ο αμαρτωλός “ils sont dans la merde, et ils le sont gravement” δεν είναι και πολύ κοντά σε αυτό που νομίζουμε.  Όπως πληροφορήθηκα από φίλους γαλλομαθείς, διότι η ίδια δεν κατέχω πράμα στα γαλλικά και το πιάνο, η συγκεκριμένη φράση είναι πολύ συνηθισμένη στην καθομιλουμένη και σημαίνει ακριβώς ότι μια κατάσταση είναι δύσκολη, δυσάρεστη και τέλος πάντων με δυσεπίλυτα προβλήματα. Το επίθετο δε “gravement” σημαίνει «σοβαρά». Τρία τίνα μπορεί να συμβαίνουν: πρώτον ως σεξουαλικός λαός  οι Έλληνες το μεταφράσαμε «πολύ βαθειά» για να δείξουμε συνάμα το ταπεραμέντο μας και κανα παράθυρο παραπάνω στα δελτία ειδήσεων, δεύτερον το «πολύ βαθειά» το έχουμε δικαιολογημένα συνδεδεμένο με το όνομα του Στρος Καν ειδικά και το Δ.Ν.Τ. γενικά και τρίτον πήραν φωτιά τα μεταφραστικά μηχανάκια όπου merde…σκατά!  

*Σ.τ.Μ.: Αχάριστος άνθρωπος ο Ντομινίκ! Δεν του φτάναμε τόσοι Έλληνες (δεν λέω πόσοι πριν τελειώσει η απογραφή) ήθελε και την καμαριέρα; Και τι νόμιζε; Οτι θα αντιδρούσε σαν την Jennifer Lopez στην ομότιτλη ταινία;



Τετάρτη, 11 Μαΐου 2011

Let them in!

Μετά από τόσες ημέρες απουσίας λόγω υποχρεώσεων, αναποδιών και ανάδρομου (πάνω απ’ όλα) είπα να επιστρέψω…με την επικαιρότητα! Χθες λοιπόν ξεκίνησε η απογραφή πληθυσμού, κατοικιών, επαγγελματικής και οικονομικής κατάστασης, ηλικίας,  μορφωτικού επιπέδου, αριθμού αυτοκινήτων και γκαράζ, τρόπο θέρμανσης του σπιτιού ή διάθεσης των απορριμμάτων κ.α των κατοίκων αυτής της χώρας. Οι απογραφείς λοιπόν θα μας απευθύνουν  ερωτήσεις προκειμένου να διεξαχθούν στοιχεία που δεν θα αφορούν μόνο στο πόσοι είμαστε! Τζάμπα κόπος! Δεν χρειάζονται επίσημα στοιχεία για να ξέρουμε ότι σε κάθε νοικοκυριό υπάρχει τουλάχιστον ένα άτομο που έχει μεταναστεύσει, ότι υπάρχουν ολόκληρες οικογένειες που πλήττονται από την ανεργία, ο μέσος όρος ηλικίας των κατοίκων είναι 70 και το μορφωτικό επίπεδο…πέφτει, γιατί πού καιρός, τρόπος και χρήματα για μόρφωση! Όπως και να’χει πολύ θέλω να δω τα αποτελέσματα στο τέλος ή ακόμα καλύτερα να γνωρίσω έναν απογραφέα να μου πει την εμπειρία του, που ως βαμπίρ θα ζητά άδεια να μπει στο σπίτι! Θα μείνω όμως στο γεγονός ότι τα ερωτηματολόγια της Στατιστικής Αρχής είναι μεταφρασμένα σε πολλές γλώσσες προκειμένου να απογραφούν και οι μη ελληνόφωνοι που κατοικούν στην Ελλάδα! Στο ίδιο το site της Στατιστικής Αρχής λέει: «Θα υπάρχουν διαθέσιμοι διερμηνείς καθώς επίσης και ερωτηματολόγια της Απογραφής μεταφρασμένα σε πολλές γλώσσες.» Μωρέ μπράβο…

*Σ.τ.Μ.:  Χτυπά το κουδούνι και ακούγεται μια φωνή “Qui est?”. Τι κάνει ο απογραφέας; Ενημερώνει αμέσως την Στατιστική Αρχή να στείλει τον αντίστοιχο διερμηνέα, ο οποίος είναι ήδη σε επιφυλακή;