*Σ.τ.Μ: Σημείωμα της Μεταφράστριας

Η επιλογή του ονόματος του blog είναι ένας τρόπος απόδοσης φόρου τιμής στους αφανείς ήρωες, στους άγνωστους μεταφραστές, που πάντα μένουν στο περιθώριο. Σε αυτούς που το έργο τους συνήθως δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το όνομά τους δεν αναφέρεται συχνά. Σε όλους αυτούς, που για πολλούς πρέπει να ξέρουν τα πάντα, αλλά για τους περισσότερους δεν κάνουν τίποτα. Είναι μια απάντηση στην ερώτηση: «Με τί ασχολείσαι; Α! Το σπούδασες;» και σε σχόλια τύπου: «Σιγά, μωρέ τη δουλειά! Ανοίγεις λεξικό, βρίσκεις λέξη, κλείνεις λεξικό». Η μετάφραση είναι πολλά παραπάνω από λεξικά και ηλεκτρονικά προγράμματα και η δουλειά του μεταφραστή δεν περιορίζεται στο τέλος μια σελίδας υπό το σύμβολο Σ.τ.Μ! Κι αν για πολλούς, οι μεταφραστές είναι «αόρατοι», εδώ συμμεριζόμαστε την άποψη του M. Serres για τους μεταφραστές, σύμφωνα με την οποία, οι μεταφραστές πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της συντροφιάς των αγγέλων και να μην ξεχνούν ότι ... les pires Anges se voient; les meilleurs disparaissent…(οι χειρότεροι άγγελοι είναι ορατοί, οι καλύτεροι εξαφανίζονται). Με αυτό το blog θα εξαφανιστούμε σίγουρα, παναπεί θα γίνουμε καλύτεροι!

*Σ.τ.Μ.: Κι αν νομίζετε ότι σ’ αυτό το blog θα βρείτε μόνο Μεταφραστικά, γελιέστε! Σε αυτή την πόλη των Αγγέλων…ο Θεός είναι η Γλώσσα, την οποία και θα υμνούμε! ΕυΛόγησον!

Δευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2011

Αριστερά!

Πριν λίγο καιρό είχα εξομολογηθεί το πόσο πολύ μου άρεσε η έκθεση με έργα του Toulouse Lautrec. Από τότε δεν έχω αφήσει έκθεση για έκθεση που υπάρχει στην πόλη και κάθε φορά βρίσκω μια αφορμή για να εμπλουτίσω το blog. Η τελευταία έκθεση λοιπόν που επισκέφτηκα ήταν αυτή που θα βρίσκεται στον πολυχώρο του Μύλου στη Θεσσαλονίκη μέχρι τις 5 Ιουνίου (προλαβαίνετε) με τίτλο «Λεονάρντο Ντα Βίντσι- Εφευρέτης και Επιστήμονας». Μόλις βγήκα από την έκθεση, ένιωσα βέβαια ένα μηδενικό, αλλά ήξερα ότι βρήκα το θέμα της επόμενης ανάρτησής μου! Ο Λεονάρντο εκτός από όλα τα σπουδαία που ήταν, μηχανικός, εφευρέτης, επιστήμονας, αρχιτέκτονας, μουσικός, ζωγράφος και πολλά άλλα, ήταν επίσης αριστερόχειρας! Οι αριστερόχειρες ήταν και πολλές φορές εξακολουθούν να είναι «στιγματισμένοι» κοινωνικά, με αποτέλεσμα οι ίδιοι οι γονείς να επιβάλλουν στα παιδιά τους όχι μόνο κατά τη γραφή αλλά και για οποιαδήποτε άλλη ενέργεια να χρησιμοποιούν το δεξί τους χέρι. Πράγμα απαράδεχτο βέβαια, αλλά τα κοινωνικά κατεστημένα είναι δύσκολο να κατατριφθούν. Στη Βρετανία μία μελέτη τη δεκαετία του 1970 βρήκε ότι περίπου το 11% των νέων  ηλικίας 15 ως 24 ετών ήταν αριστερόχειρες και μόλις το 3% των ανθρώπων από 55 ως 64 ετών, γεγονός που εξηγείται από την «κοινωνική πίεση» για τη χρήση του δεξιού χεριού. Για να περάσουμε τώρα στα λημέρια μας, οι λέξεις που υπάρχουν για τους αριστερόχειρες δεν ήταν πάντα κολακευτικές. Κάποιες από αυτές απλώς ουδέτερες, κάποιες με αρνητικό πρόσημο. Ζερβοχέρης, ζερβός ή ζερβής είναι κάποιες από αυτές που υπάρχουν στο ελληνικό λεξιλόγιο. Η λέξη ζερβός μάλιστα ετυμολογείται από το «ζαρβός» και αυτό από το «ζαβός» = στρεβλός, λοξός, ανάποδος, ανάπηρος, ιδιότροπος. Οι λόγιες αγγλικές λέξεις sinistral και sinistrality, συνώνυμες των «αριστερόχειρας» (left-handed) και «αριστεροχειρία» (left-handedness) αντίστοιχα, προέρχονται από τη λατινική λέξη sinestra = αριστερός, από την οποία ετυμολογείται και η αγγλική λέξη sinister = δυσοίωνος, μοχθηρός, απαίσιος, απειλητικός. Επισής σε πολλές γλώσσες η λέξη «δεξιά» είναι συνώνυμο της ορθότητας, της αυθεντία και της δικαιοσύνης, όπως recht στη γερμανική, droit στη γαλλική, derecho στην ισπανική, direito στην πορτογαλική, ενώ η ρίζα prav στις περισσότερες σλαβικές γλώσσες χρησιμοποιείται σε λέξεις που δηλώνουν ορθότητα ή δικαιοσύνη. Το δεξί χέρι εξάλλου έχει ιστορικά συνδεθεί με την επι-δεξιότητα: και η αγγλική λέξη dexterity = επιδεξιότητα προέρχεται από τη λατινική λέξη dexter = δεξιόχειρας. Στην εβραϊκή, τη σημιτική αλλά και σε άλλες γλώσσες της περιοχής της Μεσοποταμίας, ο όρος «χέρι» ήταν σύμβολο ισχύος, ενώ το αριστερό χέρι θεωρούνταν σύμβολο της κακοτυχίας και της θεϊκής τιμωρίας. Ο Σταυρός γίνεται με το δεξί χέρι από τους Χριστιανούς, ενώ σε μουσουλμανικές και άλλες κοινωνίες ο καθαρισμός των οπισθίων μετά την αφόδευση συνίσταται να γίνεται με το αριστερό χέρι ακόμα και για τους δεξιόχειρες, ώστε να μη «μιανθεί» το «καλό χέρι». Στη σουηδική γλώσσα, vänster σημαίνει αριστερά, ενώ ο όρος vänsterprassel σημαίνει απιστία, μοιχεία, ζαβολιά. Και όλα αυτά ήταν ελάχιστα σε σχέση με όσα στοιχεία βρήκα για τους "χαρακτηρισμούς" των αριστερόχειρων σε διάφορες γλώσσες...

*Σ.τ.Μ.: Λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα έκανε στη διάρκεια της ζωής του ο Λεοντάρντο Ντα Βίντσι, ευτυχώς που δεν ήταν δεξιόχειρας!!!

Δεν υπάρχουν σχόλια: