*Σ.τ.Μ: Σημείωμα της Μεταφράστριας

Η επιλογή του ονόματος του blog είναι ένας τρόπος απόδοσης φόρου τιμής στους αφανείς ήρωες, στους άγνωστους μεταφραστές, που πάντα μένουν στο περιθώριο. Σε αυτούς που το έργο τους συνήθως δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το όνομά τους δεν αναφέρεται συχνά. Σε όλους αυτούς, που για πολλούς πρέπει να ξέρουν τα πάντα, αλλά για τους περισσότερους δεν κάνουν τίποτα. Είναι μια απάντηση στην ερώτηση: «Με τί ασχολείσαι; Α! Το σπούδασες;» και σε σχόλια τύπου: «Σιγά, μωρέ τη δουλειά! Ανοίγεις λεξικό, βρίσκεις λέξη, κλείνεις λεξικό». Η μετάφραση είναι πολλά παραπάνω από λεξικά και ηλεκτρονικά προγράμματα και η δουλειά του μεταφραστή δεν περιορίζεται στο τέλος μια σελίδας υπό το σύμβολο Σ.τ.Μ! Κι αν για πολλούς, οι μεταφραστές είναι «αόρατοι», εδώ συμμεριζόμαστε την άποψη του M. Serres για τους μεταφραστές, σύμφωνα με την οποία, οι μεταφραστές πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της συντροφιάς των αγγέλων και να μην ξεχνούν ότι ... les pires Anges se voient; les meilleurs disparaissent…(οι χειρότεροι άγγελοι είναι ορατοί, οι καλύτεροι εξαφανίζονται). Με αυτό το blog θα εξαφανιστούμε σίγουρα, παναπεί θα γίνουμε καλύτεροι!

*Σ.τ.Μ.: Κι αν νομίζετε ότι σ’ αυτό το blog θα βρείτε μόνο Μεταφραστικά, γελιέστε! Σε αυτή την πόλη των Αγγέλων…ο Θεός είναι η Γλώσσα, την οποία και θα υμνούμε! ΕυΛόγησον!

Τετάρτη, 28 Ιουλίου 2010

Μια φορά κι έναν καιρό...

Μια φορά κι έναν καιρό…ήταν πέντε στην Ελλάδα (τώρα σε ποιο μέρος της Ελλάδας και πότε μην ρωτάτε), οι οποίοι άρχισαν να μιλούν ελληνικά! Αρχαία ελληνικά. Κάθισαν, δηλαδή και είπαν αυτό θα το ονομάσουμε έτσι και το άλλο αλλιώς! Και όλως τυχαίως, ονόμασαν τα πάντα με κάποιο τρόπο και αυτές οι ονομασίες εξελίσσονταν στο πέρασμα του χρόνου με αποτέλεσμα σήμερα να γνωρίζουμε όλες τις λέξεις, όπως τις γνωρίζουμε. Αυτή είναι η άποψη ενός φίλου, που πριν λίγες μέρες μου εξέφρασε, όχι μόνο για τη δημιουργία της γλώσσας αλλά και το βασικό επιχείρημα υπέρ της ελληνικότητας όλων των λέξεων. Στην ερώτηση μου «αν έτσι είναι τα πράγματα, πώς εξελίχθησαν και διαχωρίστηκαν οι γλώσσες και σήμερα δεν μιλάμε παντού, σε όλον τον κόσμο ελληνικά;» μου απάντησε, ότι από αυτούς τους πέντε κάποια στιγμή οι δυο-τρεις ταξίδεψαν, πήραν το δρόμο δίχως γυρισμό για άλλα μήκη και πλάτη της γης και εκεί που εγκαταστάθηκαν αποφάσισαν ή αναγκάστηκαν να ονομάσουν πλέον αλλιώς τις λέξεις και να δημιουργήσουν έτσι άλλες γλώσσες. Παύση! Το επεξεργαζόμαστε λίγο γιατί όλοι σχετικοί ή άσχετοι με το αντικείμενο έχουν τις δικές τους απόψεις. Κι όταν αντιλαμβανόμαστε ότι δεν ανήκουν στην πρώτη κατηγορία, απλώς αλλάζουμε συζήτηση! Εδώ, όμως που μπορούμε να προβάλλουμε τις απόψεις μας χωρίς να παρεξηγηθεί κανείς, αφού έχει τη δυνατότητα να αφήσει το σχόλιο του και η αντίθετη άποψή του είναι καλοδεχούμενη, θα προσπαθήσουμε να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους. 
Σύμφωνα με την άποψη πολλών γλωσσολόγων, τα διάφορα φύλα που κατοικούσαν από Ινδίες μέχρι Γερμανία πριν από 3000 χρόνια είχαν μια κοινή γλώσσα, την ινδοευρωπαϊκή.  Η ομοιότητα βασικών λέξεων στη σανσκριτική (αρχαία ινδική γλώσσα), την αρχαία ελληνική, την λατινική, την γερμανική, την αγγλική κ.ά. όπως πατέρας (σανσκ. pita, αρχ. ελλ. πατήρ, λατ. pater, γερμ. Vater, αγγλ. father), μητέρα (σανσκ. mata, αρχ. ελλ. μήτηρ, λατ. mater, γερμ. Mutter, αγγλ. mother), σπίτι (σανσκ. dáma-, αρχ. ελλ. δόμος, λατ. domus) κλπ. οδήγησε τους γλωσσολόγους στην υπόθεση ότι οι λέξεις αυτές έχουν κοινή ρίζα. Η ύπαρξη κοινών ριζών οδήγησε με τη σειρά της στην υπόθεση ότι οι γλώσσες αυτές προέρχονται από μια κοινή πρωτογλώσσα, η οποία ονομάζεται συμβατικά πρωτοϊνδοευρωπαϊκη.
Αυτή η ινδοευρωπαϊκή οικογένεια γλωσσών αναγνωρίστηκε το 18ο αιώνα, όταν ο Ουαλός William Jones, ανατολιστής και ανώτατος δικαστικός στην Καλκούτα, άρχισε να μαθαίνει σανσκριτικά, τα οποία είχαν εκλείψει ως ομιλούμενη γλώσσα, αλλά χρησιμοποιούνταν σε θρησκευτικές τελετές. Έμοιαζαν σαφώς με τα λατινικά και τα ελληνικά, όχι μόνο ως προς το λεξιλόγιο, αλλά και ως προς τη γραμματική. Ο Jones συμπέρανε, λοιπόν, πως αυτές οι τρεις γλώσσες (λατινικά, ελληνικά και σανσκριτικά) «ξεπήδησαν από κάποια κοινή πηγή».
Σύμφωνα με την H. Walter, γλωσσολόγο στο Πανεπιστήμιο της Άνω Βρετάνης, ο όρος «ινδοευρωπαϊκός» αποτελεί επινόηση των γλωσσολόγων. Η ινδοευρωπαϊκή γλώσσα είναι μια θεωρητικά δομημένη γλώσσα, που προέκυψε από τη σύγκριση των γλωσσών που χρησιμοποιούνται στην πραγματικότητα. Ύστερα από συγκρίσεις τόσο στους ήχους όσο και στο λεξιλόγιο και την γραμματική ανάμεσα σε γλώσσες, όπως τα ιταλικά, τα γερμανικά, τα ιρλανδικά ή τα ινδικά κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι πολλές είναι οι γλώσσες που θα μπορούσαν να προέρχονται από έναν κοινό πρόγονο, τον οποίο και ονόμασαν ινδοευρωπαϊκή γλώσσα. Δεν πρόκειται ωστόσο για μια επιβεβαιωμένη γλώσσα, διότι δεν υπάρχει κανένα ινδοευρωπαϊκό κείμενο. Η κοινή αυτή γλώσσα ανάγεται σε μια εποχή, όπου η γραφή δεν είχε ακόμη εφευρεθεί. Παρά το γεγονός ότι οι γλωσσολόγοι κατέληξαν σε διαπιστώσεις για την προέλευση των γλωσσών, δεν μπορούν αλλά ούτε και θέλουν να αποφανθούν για την ταυτότητα των λαών, που μίλησαν τις γλώσσες αυτές. Γι’ αυτό και γράφουν ινδοευρωπαϊκή γλώσσα (χωρίς εισαγωγικά) αλλά λένε οι «ινδοευρωπαίοι» (με εισαγωγικά). Γι’ αυτό νομίζω ότι πρέπει να μιλάμε μάλλον για μια ινδοευρωπαϊκή οικογένεια γλωσσών παρά για μια ινδοευρωπαϊκή γλώσσα ή για ινδοευρωπαίους. Προσπαθώντας στη συνέχεια να συγκεντρώσω περισσότερες πληροφορίες γι’ αυτή την ινδοευρωπαϊκή κατάσταση, βρήκα στο δρόμο μου και πολλές άλλες απόψεις όπως για παράδειγμα το ότι η θεωρία της Ινδοευρωπαϊκής φυλής και γλώσσας είναι κατά βάση ένα ρατσιστικό δημιούργημα που πλάστηκε βασικά από ορισμένους γλωσσολόγους, οι οποίοι ήθελαν να δείξουν ότι κάποιες γλώσσες π.χ. τα γερμανικά και κατ' επέκταση οι Γερμανοί έχουν σχέση με τους καλύτερους λαούς - πολιτισμούς της αρχαιότητας (Έλληνες, Ρωμαίους κ.α.) και γι’ αυτό πρέπει να ηγεμονεύσουν. Άκρως επικίνδυνη άποψη! Και αναρωτιέμαι γιατί οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι να είναι οι καλύτεροι λαοί-πολιτισμοί του κόσμου; Με βάση ποια κριτήρια;  Κάθε γλώσσα είναι και ένα ιδιαίτερο δημιούργημα, με τη δική του υπόσταση και συνεπώς η γλώσσα δεν είναι κάτι που πήγασε από κάποιον άνθρωπο, για να μεταδοθεί στον επόμενο και ούτω καθεξής.  Το γεγονός τώρα ότι πολλές είναι οι ελληνικές λέξεις που εντοπίζονται σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, οφείλεται απλώς στο ότι σε κάθε γλώσσα υπάρχουν και γλωσσικά δάνεια ή αλλιώς διεθνείς λέξεις, που επιβάλουν σε όλο τον κόσμο το εμπόριο, η θρησκεία, η γεωγραφία, ο αθλητισμός κ.τ.λ και οι οποίες δίνουν την εντύπωση ότι όλες οι γλώσσες κάποτε ξεκίνησαν από μια. Παρατηρώντας τις διάφορες γλώσσες βλέπουμε ότι είναι ζωντανοί οργανισμοί. Συνεχώς εμπλουτίζονται, δηλαδή είτε φτιάχνουν οι ίδιες λέξεις ή δανείζονται λέξεις από άλλες για να καλυφθούν οι νέες έννοιες, αλλά και  μεταποιούν τα γλωσσικά τους στοιχεία, ίσως για να γίνουν πιο εύκολες στην χρήση άρα συνεχώς μεταβάλλονται και δεν είναι σωστό να μιλούμε πάντα για μια και μόνη γλώσσα και τις διαλέκτους της. Η αριθμητική ποσότητα επίσης του λεξιλογίου κάθε γλώσσας ακολουθεί την πρόοδο των τεχνών, των επιστημών, του αθλητισμού κ.τ.λ., ενώ από την άλλη η θρησκεία, οι επιστήμες, οι τέχνες και ο αθλητισμός  «φτιάχνουν» τις δικές τους ορολογίες, ονόματα κ.τ.λ Κι επειδή το χρήμα τα πάντα κυβερνά, ας μην ξεχνάμε και τον οικονομικό παράγοντα. Όποιος έχει την οικονομία σήμερα, «επιβάλλει» και τη γλώσσα του.
Για εγκυκλοπαιδικούς λόγους και για όσους ενδιαφέρονται, οι γλώσσες που ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια γλωσσών είναι:  η τοχαρική (μιλιόταν άλλοτε στο κινέζικο Τουρκεστάν), η ινδοαριανή ( χωρίζεται στις: βεδική, σανσκριτική, βεγγαλική, κ.α.), η ιρανική (χωρίζεται στις:  περσική, κουρδική, μηδική..),  η αρμενική,  η ελληνική (αρχαία δωρική, αχαϊκή, αιολική κ.α.), η λατινική (ιταλικές γλώσσες), η χετιτική (στην Ινδία νεκρή γλώσσα σήμερα), η κελτική (ουαλική, ιρλανδική και βρετανική), η βαλτική (λιθουανική και λετονική),   η γερμανική (γερμανική, σουηδική, δανική, νορβηγική, ισλανδική, αγγλική),   η σλαβική ( πολωνική, ρωσική, τσέχικη, σέρβικη, βουλγάρικη.. κ.α.). Ενώ δεν ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια γλωσσών: η φιλανδική, η  εσθονική, η ουγγρική, η τουρκική, η βασκική, η αραβική και η εβραϊκή.



*Σ.τ.Μ.: Η γυάλα που υπάρχει γύρω από το κεφάλι μας και μας κάνει να πιστεύουμε πως τα πάντα είναι ελληνικά και τα πάντα από την Ελλάδα ξεκινούν και στην Ελλάδα καταλήγουν, κάποια στιγμή πρέπει να σπάσει. Και δεν το λέω μόνο για τους Έλληνες. Πολλοί είναι οι λαοί που θεωρούν πως είναι το κέντρο του κόσμου. Τέτοιες αντιλήψεις κατά τη γνώμη μου μόνο ρατσιστικές τάσεις μπορούν να δημιουργήσουν και να εμποδίσουν την ειρηνική και ομαλή επικοινωνία των λαών, όποια γλώσσα κι αν μιλάνε.

Δεν υπάρχουν σχόλια: