*Σ.τ.Μ: Σημείωμα της Μεταφράστριας

Η επιλογή του ονόματος του blog είναι ένας τρόπος απόδοσης φόρου τιμής στους αφανείς ήρωες, στους άγνωστους μεταφραστές, που πάντα μένουν στο περιθώριο. Σε αυτούς που το έργο τους συνήθως δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το όνομά τους δεν αναφέρεται συχνά. Σε όλους αυτούς, που για πολλούς πρέπει να ξέρουν τα πάντα, αλλά για τους περισσότερους δεν κάνουν τίποτα. Είναι μια απάντηση στην ερώτηση: «Με τί ασχολείσαι; Α! Το σπούδασες;» και σε σχόλια τύπου: «Σιγά, μωρέ τη δουλειά! Ανοίγεις λεξικό, βρίσκεις λέξη, κλείνεις λεξικό». Η μετάφραση είναι πολλά παραπάνω από λεξικά και ηλεκτρονικά προγράμματα και η δουλειά του μεταφραστή δεν περιορίζεται στο τέλος μια σελίδας υπό το σύμβολο Σ.τ.Μ! Κι αν για πολλούς, οι μεταφραστές είναι «αόρατοι», εδώ συμμεριζόμαστε την άποψη του M. Serres για τους μεταφραστές, σύμφωνα με την οποία, οι μεταφραστές πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της συντροφιάς των αγγέλων και να μην ξεχνούν ότι ... les pires Anges se voient; les meilleurs disparaissent…(οι χειρότεροι άγγελοι είναι ορατοί, οι καλύτεροι εξαφανίζονται). Με αυτό το blog θα εξαφανιστούμε σίγουρα, παναπεί θα γίνουμε καλύτεροι!

*Σ.τ.Μ.: Κι αν νομίζετε ότι σ’ αυτό το blog θα βρείτε μόνο Μεταφραστικά, γελιέστε! Σε αυτή την πόλη των Αγγέλων…ο Θεός είναι η Γλώσσα, την οποία και θα υμνούμε! ΕυΛόγησον!

Κυριακή, 18 Ιουλίου 2010

Η Γλώσσα είναι Παντού!!!

Κατά βάση το blog μου παρακολουθούν τρελές μου φίλες και τρελοί μου φίλοι (και λέω τρελοί γιατί έχουμε το ίδιο αντικείμενο σπουδών), οι οποίοι φαντάζομαι ότι λίγο πολύ όχι μόνο βρίσκουν ενδιαφέροντα αυτά που γράφω αλλά και έχουν μια παραπάνω γνώση των θεμάτων. Υπάρχει όμως και το target group των γλωσσολογικά-μεταφραστικά αναλφάβητων (με την καλή έννοια, γιατί δεν είναι πάντα κακό να είσαι γλωσσολογικά αναλφάβητος), οι οποίοι είναι και αυτοί που ρωτάνε τί ακριβώς κάνουμε στη μετάφραση, τι είναι η γλωσσολογία και τι βρίσκω τέλος πάντων τόσο ενδιαφέρον στη γλώσσα και κατ’ επέκταση στην γλωσσολογία. Η πρώτη ομάδα αναγνωστών είναι πιο προετοιμασμένη να δώσει απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα. Η δεύτερη όμως συνεχίζει και αναρωτιέται. Η δική μου απάντηση και για τους μεν και για τους δε, δεν είναι άλλη από την εξής: Η γλώσσα είναι παντού! Πώς γίνεται, λοιπόν, να μας αφήνει αδιάφορους ή να μην μας προκαλεί να γίνουμε γνώστες «βαθύτερων» γλωσσολογικών θεμάτων. Η μουσική, η τεχνολογία, η λογοτεχνία, το σώμα μας…τα πάντα είναι γλώσσα. Όποιο κι αν είναι το επάγγελμά μας, όποια κι αν είναι τα ενδιαφέροντα μας, με όσους ανθρώπους κι αν συναναστρεφόμαστε, ό, τι κι αν κάνουμε, αυτό που κουβαλάμε πάντα μαζί μας είναι ο εαυτός μας και η γλώσσα μας (όχι μόνο αυτή που έχουμε στο στόμα μας). Ή οι γλώσσες μας, αν ξέρουμε παραπάνω από μια. Η γλώσσα μας συνεπαίρνει, μας ταξιδεύει, μας μαγεύει, μας κάνει να ερωτευόμαστε, να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας και να νοσταλγούμε. Και από την άλλη, μας προσβάλλει, μας κοροϊδεύει, μας αφήνει γεμάτους αινίγματα, αμφιβολίες και μυστικά. Η γλωσσολογία, λοιπόν, είναι ο επιστημονικός κλάδος που μελετά αυτό το τόσο περίπλοκο και πανταχού παρόν «πράγμα». Η γλωσσολογία είναι η επιστήμη της γλώσσας ή διαφορετικά η επιστημονική μελέτη της γλώσσας. Μια πρώτη διάκριση που μπορεί να γίνει στη γλωσσολογία είναι η γενική και η περιγραφική γλωσσολογία. Η πρώτη ασχολείται με ζητήματα της γλώσσας γενικά ενώ η δεύτερη ασχολείται με συγκεκριμένες γλώσσες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μεταξύ τους μένουν ανέπαφες, αφού η μια δανείζεται στοιχεία από την άλλη και η μία στηρίζεται στην άλλη. Μια δεύτερη διάκριση, έρχεται να ξεχωρίσει την θεωρητική από την εφαρμοσμένη γλωσσολογία. Η πρώτη επιχειρεί να κατασκευάσει μια θεωρία της δομής της γλώσσας, χωρίς να ενδιαφέρεται για την εφαρμογή αυτής της θεωρίας, ενώ η δεύτερη ενδιαφέρεται ακριβώς για την εφαρμογή των εννοιών της γλωσσολογίας σε πρακτικό επίπεδο, όπως στη γλωσσική διδασκαλία.  Πέρα από αυτές τις δυο διακρίσεις, υπάρχει και η ιστορική γλωσσολογία, που στόχος της είναι η μελέτη της ιστορικής εξέλιξης των γλωσσών και η διατύπωση υποθέσεων σχετικά με τη γλωσσική αλλαγή. Το γεγονός ότι η γλώσσα είναι παντού, όπως είπαμε, και απασχολεί ένα πλήθος επιστημονικών πεδίων οδήγησε και σε περεταίρω διακρίσεις, έτσι ώστε να υπάρχει η κοινωνιογλωσσολογία, η ψυχογλωσσολογία, η εθνογλωσσολογία, η υφολογία, υπολογιστική γλωσσολογία, μαθηματική γλωσσολογία, δικαστική γλωσσολογία, κλινική γλωσσολογία, ανθρωπολογική γλωσσολογία, νευρογλωσσολογία και ένα σωρό ακόμα...Κάθε κλάδος και παρακλάδι και μια γλωσσολογία. Όλα τα παραπάνω παρακλάδια, λοιπόν, μπορούν να ενταχθούν σε δυο βασικές κατηγορίες: την μικρογλωσσολογία και την μακρογλωσσολογία. Στην μικρογλωσσολογία εντάσσονται τα παρακλάδια εκείνα που ασχολούνται με τη δομή των γλωσσικών συστημάτων χωρίς να ενδιαφέρονται για το πώς μαθαίνονται οι λέξεις, πώς αποθηκεύονται στον εγκέφαλο, ποια είναι η σχέση γλώσσας και πολιτισμού, ποιοι φυσιολογικοί και ψυχολογικοί παράγοντες εμπλέκονται στη γλωσσική συμπεριφορά. Στη μακρογλωσσολογία από την άλλη εντάσσονται εκείνα τα παρακλάδια που σχετίζονται με τη γλώσσα εν γένει και τις επιμέρους γλώσσες και τη σχέση τους με άλλους επιστημονικούς κλάδους εκτός της γλωσσολογίας. αποκτώντας έτσι ευρύτερη έννοια και πρακτική εφαρμογή. Σε κάθε περίπτωση πάντως οι γλωσσολόγοι, ανεξάρτητα από το αν εργάζονται σε έναν από τους παραπάνω κλάδους, συμφωνούν πως ο πυρήνας της επιστήμης τους, που της δίνει συνοχή και συνεκτικότητα είναι η θεωρητική συγχρονική μικρογλωσσολογία, όπου συγχρονική εννοούμε τη μελέτη της γλώσσας σε μια συγκεκριμένη στιγμή και επομένως διαφέρει από την διαχρονική (που ισοδυναμεί με την ιστορική), η οποία μελετά την ιστορική εξέλιξη της γλώσσας και τις αλλαγές που σημειώθηκαν σ’ αυτήν σε διαφορετικά σημεία μέσα στο χρόνο. Επειδή σας μπέρδεψα, δείτε το και σχηματικά:
  
*Σ.τ.Μ.: Σημασία έχει όπως είπαμε οτι…αυτό που κουβαλάμε πάντα μαζί μας είναι η γλώσσα μας! Γι’ αυτό όταν ζυγίζεστε να αφαιρείτε τόσα κιλά όσες γλώσσες ξέρετε. Κι όσο καλύτερα τις ξέρετε τόσο περισσότερα κιλά να αφαιρείτε! Θα με σκοτώσει η αδερφή μου, που είναι διαιτολόγος, με αυτά που λέω!    

Δεν υπάρχουν σχόλια: