*Σ.τ.Μ: Σημείωμα της Μεταφράστριας

Η επιλογή του ονόματος του blog είναι ένας τρόπος απόδοσης φόρου τιμής στους αφανείς ήρωες, στους άγνωστους μεταφραστές, που πάντα μένουν στο περιθώριο. Σε αυτούς που το έργο τους συνήθως δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το όνομά τους δεν αναφέρεται συχνά. Σε όλους αυτούς, που για πολλούς πρέπει να ξέρουν τα πάντα, αλλά για τους περισσότερους δεν κάνουν τίποτα. Είναι μια απάντηση στην ερώτηση: «Με τί ασχολείσαι; Α! Το σπούδασες;» και σε σχόλια τύπου: «Σιγά, μωρέ τη δουλειά! Ανοίγεις λεξικό, βρίσκεις λέξη, κλείνεις λεξικό». Η μετάφραση είναι πολλά παραπάνω από λεξικά και ηλεκτρονικά προγράμματα και η δουλειά του μεταφραστή δεν περιορίζεται στο τέλος μια σελίδας υπό το σύμβολο Σ.τ.Μ! Κι αν για πολλούς, οι μεταφραστές είναι «αόρατοι», εδώ συμμεριζόμαστε την άποψη του M. Serres για τους μεταφραστές, σύμφωνα με την οποία, οι μεταφραστές πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της συντροφιάς των αγγέλων και να μην ξεχνούν ότι ... les pires Anges se voient; les meilleurs disparaissent…(οι χειρότεροι άγγελοι είναι ορατοί, οι καλύτεροι εξαφανίζονται). Με αυτό το blog θα εξαφανιστούμε σίγουρα, παναπεί θα γίνουμε καλύτεροι!

*Σ.τ.Μ.: Κι αν νομίζετε ότι σ’ αυτό το blog θα βρείτε μόνο Μεταφραστικά, γελιέστε! Σε αυτή την πόλη των Αγγέλων…ο Θεός είναι η Γλώσσα, την οποία και θα υμνούμε! ΕυΛόγησον!

Κυριακή, 30 Μαΐου 2010

Γυρίζω τις Πλάτες μου στο Μέλλον...


Και αφού σε προηγούμενη ανάρτηση είπαμε κάποια βασικά για το παρελθόν και τους χρόνους του, εδώ επιβάλλεται, να μιλήσω για το Μέλλον∙ ή αν θέλετε, για τη Ζωή Μετά! Και θα καταλάβετε ευθύς αμέσως τι εννοώ! Η θέση του ρηματικού μέλλοντος βρίσκεται στον πυρήνα της ύπαρξης και διαμορφώνει την εικόνα που έχουμε για το νόημα της ζωής και την προσωπική μας στάση απέναντι σε αυτό το νόημα! Αλήθεια, δεν είναι αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι οι άνθρωποι ανέπτυξαν γραμματικούς κανόνες, οι οποίοι επιτρέπουν εκφωνήματα με λογικό ειρμό για το (άγνωστο) αύριο; Ο πολιτισμός των Μάγια φαίνεται ότι είχε καταγράψει έναν χρονικό ορίζοντα που ξεπερνούσε κατά πολύ τις εκτιμήσεις άλλων αντίστοιχων πολιτισμών (το 2012 πλησιάζει!). Ο Αριστοτέλης έλεγε ότι τα ρήματα σε μη ενεστώτα χρόνο δεν είναι καν ρήματα και ο Ιερός Αυγουστίνος έγραφε: «Τι είναι λοιπόν ο χρόνος; Αν δεν με ρωτήσει κανείς, ξέρω. Αν θελήσω να το εξηγήσω σε κάποιον που ρωτάει, δεν ξέρω». Σε ένα μεγάλο βαθμό, η χρήση των μελλοντικών εκφράσεων συνδέθηκε με τη θρησκεία και την ύπαρξη του Θεού, αφού «μόνο ο χρόνος του Θεού είναι το αιώνιο παρόν», και οι πνευματικές δραστηριότητες, όπως η μετάνοια, η προσευχή, η υπόσχεση πίστης στο Θεό, μόνο «εν χρόνω» μπορούν να προσλάβουν νόημα. Αυτού του τύπου η επιχειρηματολογία εξοβελίστηκε με τον Διαφωτισμό και από κει και πέρα υπάρχουν ένα σωρό υποθέσεις και απόψεις για το μέλλον και την γλωσσική έκφρασή του.  Ο νεοφλοιός, το τμήμα εκείνο του εγκεφάλου που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα πρωτόγονα θηλαστικά, οφείλεται για τις εκφράσεις προβλεπτικότητας, αβεβαιότητας, προνοητικότητας, φόβου και ελπίδας, για τις εκφράσεις σε μέλλοντα γενικότερα. Πώς θα ήταν άραγε η ζωή σε ένα απόλυτο παρόν, που θα περιόριζε τις εκφράσεις μας μέχρι την επόμενη βδομάδα;  Και πώς μπορούμε να μιλάμε για το αύριο, χωρίς στην ουσία να ξέρουμε κάτι γι' αυτό; Το μόνο σίγουρο είναι ο θάνατος! Για καμία άλλη πράξη δεν μπορούμε να εκφραστούμε με σιγουριά κι ακρίβεια. Αλλά αν κάποιος πει: "Εγώ δεν θα πεθάνω ποτέ", θα τον πιστέψει κανείς; Μάλλον όχι! Στους «Αριθμημένους» (1956), ένα έργο του Κανέττι, παρουσιάζεται μια φανταστική πόλη στην οποία ο κάθε κάτοικος ονομάζεται με έναν αριθμό. Ο αριθμός αυτός δείχνει και τη διάρκεια ζωής του κάθε ανθρώπου. Για παράδειγμα, ένα παιδί που λέγεται "Δέκα" έχει λίγο χρόνο ζωής γιατί ξέρει ότι στα δέκα του χρόνια θα πεθάνει, ενώ κάποιος που έχει το όνομα "Ογδόντα" απολαμβάνει τη ζωή του και ξέρει ότι έχει πολύ χρόνο για να διασκεδάσει. Κανείς δεν ζει περισσότερο ή λιγότερο από αυτό που λέει το όνομα του. Όταν φτάνει η “Στιγμή” (Augenblick) του καθενός, αποχαιρετά αυτή τη ζωή! Σ’ αυτήν την πόλη απαγορεύεται στους πολίτες να αποκαλύψουν την ημερομηνία γέννησής τους ή να κουτσομπολέψουν την ημερομηνία γέννησης κάποιου άλλου. Ο καθένας τους φορά στο λαιμό του ένα μενταγιόν με σφραγισμένο καπάκι, και μόνο ο Φύλακας των Μενταγιόν σπάζει το καπάκι τη στιγμή του θανάτου -μόνο αυτός επιτρέπεται να το κάνει- και επιβεβαιώνει ότι ο αριθμός στο μενταγιόν και το «βαπτιστικό» όνομα συμπίπτουν απόλυτα. Τότε εμφανίζεται σ' αυτήν την παράξενη πόλη ένας επαναστατικός τύπος, ο οποίος είναι γεμάτος από την κορυφή ως τα νύχια με ελευθερία∙ αυτήν την ελευθερία, που προσφέρει απλόχερα το αόριστο και άγνωστο μέλλον! Προτείνει, λοιπόν, να ρισκάρουν και να δουν οι ίδιοι το περιεχόμενο των μενταγιόν τους. Και ασφαλώς δικαιώνεται καθώς τα μενταγιόν είναι άδεια. Κανένας αριθμός δεν υπάρχει εκεί μέσα. Η νίκη του, όμως, είναι διφορούμενη, αφού ο μέλλοντας χρόνος και η αβεβαιότητά του, προκαλούν τον πανικό στους υπόλοιπους κατοίκους της πόλης. Η φανταστική ιστορία του Κανέττι, δείχνει το φόβο του μέλλοντος. Η ελευθερία και η αβεβαιότητα του μέλλοντος μπορεί να πορεύονται χέρι-χέρι, αλλά τα "μελλούμενα" στην καθημερινή ζωή και τη γλώσσα μας έχουν τις αρνητικές, πολλές φορές βασανιστικές, πλευρές. Αναρωτιέμαι αν όλα αυτά που ξεστομίζουμε σε χρόνο μέλλοντα, για όνειρα και ελπίδες μας κάνουν πραγματικά να πηγαίνουμε μπροστά ή κατασπαταλούν το λιγοστό απόθεμα του χρόνου που μας απομένει; Μπορούν οι προτάσεις μας με μελλοντικό ρηματικό χρόνο να μας χαρίσουν και την ελευθερία, αφού τη συνοδοιπορούσα της ελευθερίας αβεβαιότητα μας την χαρίζουν σίγουρα; Ή κάθε φορά είναι σαν να μας τραβάει κάποιος την καρέκλα, πριν προλάβουμε να κάτσουμε; Αυτό που έχει σημασία είναι η σαφής αντίληψη του χρόνου. Τί σημασία έχει να μιλάμε για δέκα εκατομμύρια χρόνια, ή είκοσι γενιές μετά, αν δεν μπορούμε να αντιληφθούμε αυτούς τους «χρονικούς» αριθμούς και γιατί να εκφραστούμε γλωσσικά για Τότε; Σημασία, λοιπόν, έχει να αντιλαμβανόμαστε το χρόνο και οτιδήποτε συμβαίνει γύρω μας, να νιώθουμε, να αντιδρούμε, να εκφραζόμαστε και να ζούμε όσα περνούν απ’ τη ζωή μας, πριν μας χτυπήσει την πόρτα ο Φύλακας του Μενταγιόν μας!

*Σ.τ.Μ.: Εύχομαι να μην ψυχοπλακώθηκε κανείς…Απολαύστε το χρόνο και Δρεπετεύστε!!!
http://www.youtube.com/watch?v=Q5AWmLBDB9E

Δεν υπάρχουν σχόλια: